شرح خطبهی توحیدیه صفحه 53

صفحه 53

يعني منع كرده است آلات و اعضا و قوي را يا اشيا را، از قديم بودن، آنكه «مذ» - كه براي ابتداء زمان است - بر آنها اطلاق مي‌كنند. و منع كرده است اعضا و قوي را يا اشياء را از ازلي بودن، اطلاق كلمه‌ي «قد» بر آنها، كه دلالت بر قرب زمان ماضي به حال مي‌كند؛ چنانچه بيان آن در فقرات سابقه گذشت.

لولا الكلمه افترقت …

لولا الكلمه افترقت فدلت علي مفرقها و تباينت فاعربت عن مباينها لما تجلي صانعها للعقول.

اگر نه اين بود كه كلمه‌هاي [182] جدا شده، پس دلالت كردند بر جدا كننده‌ي آنها؛ و مباينت به هم رسانيدند، پس ظاهر گردانيدند كسي كه مباينت ميان ايشان افكنده، يا مباين ايشان گرديده [183]؛ هر آينه ظاهر نمي‌شد صانع آنها براي عقول.

مترجم گويد كه اين فقرات را به چند وجه، توجيه مي‌توان كرد:

اول: آنكه مراد از كلمه، لغت هاي مختلفه و اصوات متنوعه‌ي خلق باشد؛ زيرا كه اين از قدرتهاي عظيم حق تعالي است؛ كه با اين كثرت اجناس مخلوقات، هيچ صدائي به صداي ديگر شبيه نيست؛ و هر يك را به لغت خاصي مخصوص ساخته است؛ چنانچه در قرآن مجيد مي‌فرمايد: «و من آياته اختلاف السنتكم و الوانكم»، يعني: «و از آيات و علامات وجود و عظمت و قدرت و حكمت خداست، اختلاف زبانهاي شما و رنگهاي شما.» [184] و چنانچه اختلاف اينها، دلالت بر وجود صانع مي‌كند، مباينت و تضاد اينها، دلالت مي‌كند بر آنكه حق تعالي منزه است از مشابهت اينها، به وجهي چند، كه سابقا مذكور شد.

دويم: آنكه مراد از اختلاف كلمه، اختلاف رأيها و عزمها باشد؛ چنانچه

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه