- پیشگفتار 1
- دیباچه 1
- تاریخچه قول به تجسیم 2
- اشاره 2
- اشاره 3
- دوره دوم: عصر صحابه 4
- دوره اول: عصر یهود 4
- اشاره 7
- دوره سوم: از زمان تابعین تا احمد بن حنبل 7
- 1. نعیم بن حماد (228 ه. ق) 8
- 6. نوح ابن ابی مریم (173 ه. ق) 9
- 3. وهب بن منبه (114 ه. ق) 9
- اشاره 9
- 5. حماد بن سلمه (167 ه. ق) 9
- اشاره 9
- 4. محمّد بن کرّام سجستانی (255 ه. ق) 9
- 2. مقاتل بن سلیمان (155 ه. ق) 9
- حشویه وقول به تجسیم 10
- دور چهارم: از عصر احمد بن حنبل تا ابن تیمیمه 13
- دوره پنجم: از عصر ابن تیمیه تا محمد بن عبدالوهاب 18
- دوره ششم: عصر محمد بن عبدالوهاب 20
- 1. شیخ محمّد ابوزهره 29
- دوره هفتم: عصر وهابیان معاصر 29
- اشاره 29
- تجسیم وهابیان از دیدگاه اهل سنت 29
- 2. ابن بطوطه 30
- 4. مصطفی بن عبدالله قسطنطنی حنفی معروف به حاجی خلیفه 31
- 3. ابن الوردی 31
- 5. دکتر عیسی بن مانع حمیری، معاصر، سلفی 32
- 6. ابوالفداء سعید عبداللطیف فوده 33
- 7. عبدالغنی حماده 34
- 8. شیخ سلامه قضاعی عزامی شافعی (م 1376 ه. ق) 35
- 9. نجم الدین محمّد امین کردی شافعی (م 1400 ه. ق) 36
- 10. تقیالدین ابوبکر بن محمّد حسینی حصنی شافعی (م 829 ه. ق) 38
- 11. قاضی سبکی 39
- 12. شیخ سلیم البشری 40
- 13. ابن حجر هیتمی مکّی شافعی 40
- 14. ابوالفدا 40
- تجسیم از منظر اسلامی 41
- قرآن ونفی جسمیت از خداوند 41
- اهل بیت 44
- آرای علمای شیعه در مسأله تجسیم 44
- ونفی جسمیت از خدا 44
- اتهام به بزرگان شیعه در قول به تجسیم 48
- تبرئه هشام بن حکم از قول به تجسیم 49
- اشاره 49
- مرحله اول: بررسی اصل نسبت 50
- مرحله دوم: بررسی کلام 54
- اشاره 54
- 1. قرینه لفظی 56
- 2. قرینه خارجی 56
- 3. اختلاف در معنای جسم 57
- 4. «جسم لا کالاجسام» عبارتی شایع 58
- بررسی روایات در مذمّت هشام 60
- دیدگاه علمای اهل سنت درباره تجسیم 61
- 1. دیدگاه محمد بن علوی مالکی درباره تجسیم 61
- 2. دیدگاه بدرالدین بن جماعه درباره تجسیم 64
- عوامل پیدایش نظریه تجسیم 66
- 1. میل عوام به تجسیم 66
- 2. خوف از افتادن در تعطیل 66
- 3. تأثّر از فرهنگ یهود 66
- اشاره 69
- واژه اسرائیلیات 69
- نفوذ اسرائیلیات در منابع حدیثی 69
- معرفی یهودیان توسط قرآن 70
- 1. تلاش یهود برای تحریف کلام الهی 70
- اشاره 70
- 2. کینهتوزی ودشمنی یهود 71
- 3. ارتداد مسلمانان، خواست یهود 72
- 4. دور شدن از اهل کتاب 73
- 6. با وجود قرآن نیازی به غیر نیست 73
- نهی از فراگیری از یهود 73
- 5. از اهل کتاب نپرسید 73
- ممنوعیت نگارش حدیث 75
- عنایت خلیفه دوم به تعلیمات تورات 75
- تأثیر افکار کعب الاحبار 79
- تأثیرپذیری مسلمین از کعب الاحبار 83
- کعب الاحبار کیست؟ 85
- نقش کعب الاحبار در عصر عثمان 87
- کعب الاحبار وقول به تجسیم 89
- وهب بن منبه وتمیم الداری 90
- برخی از افکار نفوذی 91
- با فرهنگ اهل کتاب 92
- مقابله مدرسه اهل بیت 92
این بود که خداوند به آسمان دنیا فرود میآید همانگونه که من از منبر پایین میآیم ...
3. ابن الوردی
وی میگوید:
استدعی الشیخ إلی مصر و عقد له مجلس، و اعتقل بما نسب إلیه من التجسیم.(1)
شیخ] ابن تیمیه [به مصر فراخوانده شد و برای او مجلسی برپا گشت و به جهت قول به تجسیم که به او نسبت داده شده بود او را زندانی نمودند.
او همچنین میگوید: «ابن تیمیه به جهت قول به تجسیم زندانی شد». (2)
4. مصطفی بن عبدالله قسطنطنی حنفی معروف به حاجی خلیفه
او میگوید:
ذکر ابن تیمیة فی کتابه (کتاب العرش و صفته): انّ الله تعالی یجلس علی الکرسی، و قد اخلی مکاناً یقعد فیه رسولالله (ص).(3)
ابن تیمیه در کتابش به نام (کتاب العرش و صفته) ذکر کرده که خداوند متعال بر روی کرسی مینشیند و تنها مکانی را به جهت نشستن رسول خدا (ص) خالی میگذارد.
1- تتمة المختصر، ج 2، ص 363.
2- همان.
3- کشف الظنون، ج 2، ص 1438.