خدای مجسم وهابیان صفحه 59

ابن حزم می‌گوید:

کسی که می‌گوید: خداوند جسم است ولی نه مثل سایر اجسام در عقیده خطا نکرده است، ولی در اسم گذاری بر خدا به اشتباه رفته است؛ زیرا خداوند را به اسمی نامگذاری کرده که از او نرسیده است. (1)

و نیز می‌گوید: «هر کس بگوید: پروردگار او جسم است، اگر جاهل یا تأویل کننده باشد معذور است وبر او چیزی نیست ...» (2)

ابن تیمیه نیز می‌گوید:

این‌گونه الفاظ (مثل جسم ...) را کسی نمی‌تواند نفی یا اثبات کند تا آنکه متکلّم آن را تفسیر نماید، اگر به باطل تفسیر نماید آن را ردّ کند واگر به حقّ تفسیر کند آن را اثبات نماید. (3)

در جایی دیگر می‌گوید:

آن کسانی‌که خداوند را از مشابهت با مخلوقین منزّه می‌کنند واو را «جسم» نامیده‌اند، نزاع آنان با کسانی که آن‌را از خدا نفی می‌کنند، لفظی است. (4)

با جواب از این جمله‌ای که به هشام بن حکم نسبت داده شده، به این نتیجه می‌رسیم که تهمت تجسیم به معنای جسمیت لغوی هرگز بر هشام روا نیست. تنها عباراتی می‌ماند که در کتب رجال وتراجم در

1- الفِصَل، ج 2، ص 120.
2- همان، ج 3، ص 249.
3- کتب ورسائل و فتاوی ابن تیمیة فی العقیدة، ج 5، ص 299.
4- الجواب الصحیح، ج 4، ص 431.