عریضه نویسی به اهل بیت علیهم السلام صفحه 80

1- 47. اصول کافی، ج 4، ص 214.

2- 48. همان.

3- 49. همان، ص 213.

«دعا سلاح مؤمن و ستون دین و نور آسمان ها و زمین است».

مجموعه چنین روایاتی جایگاه و نقش مهمّ ذکر و دعاء و میزان تأثیر آن را در نظام هستی مشخص می نمایند.

3 -

مطلب دیگری که در زمینه دعا و توسل مورد اشکال قرار می گیرد آن است که نظام عالم بر اساس قضا و قدر الهی اداره می شود و قضا و تقدیر الهی امری غیر قابل تبدیل و تغییر است، در نتیجه اگر دعا مؤثر هم باشد، در مواردی که امری از طرف خداوند مقدّر شده است دعا نمی تواند در آن تأثیر داشته باشد.

در این زمینه نیز بعد از بررسی دقیق معارف اسلامی معلوم می گردد که:

اولاً: در لوح اثبات و محو تغییر امکان پذیر است یعنی مقدّرات الهی به گونه ای هستند که گاهی کم و زیاد می شوند. به عبارت صحیح تر گاهی مقدّرات الهی مشروط هستند و در شرایط خاصّی تغییر پیدا می کنند. به عنوان مثال ممکن است برای شخصی مدّت زمان خاصی مثلاً سی سال عمر کردن مقدر می شود البته مشروط به اینکه فلان گناه را مرتکب نشود و گرنه تأثیر آن گناه آن است که ده سال از عمر او می کاهد و یا فلان عمل خیر مثل صله رحم، یا دعا و . . . را اگر انجام دهد عمرش طولانی می شود، چون این امور هم بر طول عمر او می افزایند.

ثانیاً: بر فرض قبول اشکال عدم امکان وقوع تغییر و تبدیل در