کاوش هایی پیرامون ولایت صفحه 184

«بگو من از جانب خود، برای خویش مالک هیچ نوع نفع و ضرری نیستم مگر اینکه خدا این را بخواهد».

جمله (اِلاَّ ما شاءَ اللَّهُ)گواهی می دهد که مقصود از جمله قبل نفی هر نوع قدرت و توانایی است که متکی به قدرت خدا نباشد.

روی این اساس، مفاد فراز دوم نیز روشن گردید; یعنی قسمت (وَ لَوْ کُنْتُ أَعْلَمُ الْغَیْبَ لاَسْتَکْثَرْتُ مِنَ الْخَیْرِ...)«اگر از غیب آگاه بودم، خیر زیادی گرد می آوردم»; زیرا درست است که پیامبر با جمله (وَ لَوْ کُنْتُ أَعْلَمُ الْغَیْبَ...)«اگر غیب می دانستم» آگاهی از غیب را از خود نفی می کند، ولی مقصود نفی آن نوع آگاهی از غیب است که مستند به ذات او گردد، همچنان که آغاز آیه آن نوع توانایی را نفی می نماید که متکی به خویش و جدا از قدرت خدا باشد و نفی چنین آگاهی از غیب، مانع از آن نیست که در پرتو مددهای الهی، از پس پرده آگاه شود، همچنان که نفی قدرت و توانایی ذاتی بر نفع و ضرر، مانع از آن نیست که در پرتو قدرت الهی مالک نفع و ضرر خویش گردد، چنان که فرمود: (اِلاَّ ما شاءَ اللَّهُ) «مگر آنچه خدا بخواهد».

تحلیل معنی آیه سوم

آیه سومی که ممکن است نافیان آگاهی پیامبر از غیب بر آن استناد جویند، آیه زیر است:

(قُلْ لا أَقُولُ لَکُمْ عِنْدی خَزائِنُ اللَّهِ وَ لا أَعْلَمُ الْغَیْبَ وَ لا أَقُولُ لَکُمْ اِنِّی مَلَکٌ اِنْ أَتَّبِعُ اِلاَّ ما یُوحی اِلَی)(1)ت.