نظام واسطه در خلقت صفحه 113

3. (وَ الَّذِینَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ ما یَمْلِکُونَ مِنْ قِطْمِیرٍ) (فاطر: 13)

و به غیر او، معبودانی را که به خدایی می‌خوانید در جهان مالک پوست هسته خرمایی هم نیستند.

4. (فَلا یَمْلِکُونَ کَشْفَ الضُّرِّ عَنْکُمْ وَ لا تَحْوِیلًا) (اسراء: 56)

پس نمی‌توانند دفع ضرر وتغییر حالی از شما کنند.

بنابراین، علّت مذمّت مشرکین از طرف خداوند این بوده که آنان معتقد به تدبیر وتصرّف بتان به نحو استقلال وبدون اذن ومشیت خداوند بوده‌اند.

حسن بن علی سقاف شافعی می‌گوید:

معنای آیه (وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَداً) این است که غیر خدا را عبادت نکنید ودر کنار او این بت‌ها را نپرستید؛ بت‌هایی که (اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً) با آنکه خداوند می‌فرماید: (أَأَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَیْرٌ أَمِ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ). همچنین معنای آیه: (وَ الَّذِینَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ ما یَمْلِکُونَ مِنْ قِطْمِیرٍ* إِنْ تَدْعُوهُمْ لا یَسْمَعُوا دُعاءَکُمْ وَ لَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجابُوا لَکُمْ وَ یَوْمَ الْقِیامَةِ یَکْفُرُونَ بِشِرْکِکُمْ) (1)این است: غیر از خدا کسانی که عبادت می‌کنید مالک هیچ چیز برای شما نیستند؛ اگرچه لفّافه هسته خرما هم باشد. (2)

شبهه هشتم: مقصود از وسیله اعمال صالح است‌

اشاره

برخی در توجیه آیه (وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَةَ) می‌گویند: مقصود از