نظام واسطه در خلقت صفحه 17

پس مَثَل اشیاء در استنادشان به اسباب مترتب قریب و بعید بر آنها و انتهاء آنها به خداوند سبحان به وجه بعید همانند کتابت است که انسان با دست و قلم می‌نویسد؛ زیرا کتابت به قلم استناد داده می‌شود سپس به دستی که با قلم وسیله برای کتابت بوده است، و نیز به انسانی که وسیله کتابت با دست و قلم است.

و سبب به حقیقت معنایش همان انسان مستقل به سببیت است، بدون آنکه سببیتش منافات با استناد کتابت از جهتی به دست و قلم داشته باشد.

اعتقاد مشرکان به واسطه و شفاعت در نظام تکوین‌

تعدادی از آیات قرآن کریم دلالت بر نفی واسطه‌گری و شفاعت دارد ولی اکثر آنها در سیاق نفی شفاعت و واسطه‌گری در نظام تکوین از غیر خداوند متعال است، که همان واسطه و شفاعتی است که بت پرستان و

مشرکان برای شفیعان خود ثابت کرده بودند.

از جمله آن آیات قول خداوند سبحان است که می‌فرماید:

(وَ یَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللهِ ما لا یَضُرُّهُمْ وَ لا یَنْفَعُهُمْ وَ یَقُولُونَ هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ اللهِ قُلْ أَ تُنَبِّئُونَ اللهَ بِما لا یَعْلَمُ فِی السَّماواتِ وَ لا فِی الأَرْضِ سُبْحانَهُ وَ تَعالی عَمَّا یُشْرِکُونَ) (یونس: 18)

آنها غیر از خدا، چیزهایی را می‌پرستند که نه به آنان زیان می‌رساند، ونه سودی می‌بخشد؛ و می‌گویند: اینها شفیعان ما نزد خدا هستند! بگو: آیا خدا را به چیزی خبر می‌دهید که در آسمان‌ها وزمین سراغ ندارد؟! منزه است او، وبرتر است از آن همتایانی که قرار می‌دهند.

و از آن جمله قول خداوند سبحان است که می‌فرماید: