نظام واسطه در خلقت صفحه 23

کسانی را که غیر از او می‌خوانند قادر بر شفاعت نیستند؛ مگر آنها که شهادت به حق داده‌اند وبه‌خوبی آگاهند!

و می‌فرماید: (... مَنْ ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ ...)؛ «کیست که در نزد او، جز به فرمان او شفاعت کند؟» (بقره: 255)

جمع بین این دو دسته از آیات به این نحو است که حق شفاعت بالاصاله از آنِ خداوند است و اگر به کسی این حق را داده تنها به اذن و اراده و مشیت خداست که شفاعت می‌کند آن هم با شرایط خاصی که در آیه هم آمده است.

حقیقت فعل شفیع و واسطه‌

درباره اینکه حقیقت فعل شفیع که همان شفاعت است چیست نظریاتی داده شده که یکی از آنها نظر علامه طباطبایی (ره) است. او در این باره می‌نویسد:

فالشفیع لایطلب من المولی مثلا مولویة نفسه و عبودیة عبده فلایعاقبه، و لایطلب منه ان یرفع الید عن حکمه و تکلیفه المجعول او نسخه عموماً او فی خصوص الواقعة، فلایعاقبه و لایطلب منه ان یبطل قانون المجازاة عموماً او خصوصاً، فلایعاقب لذلک رأساً أو فی خصوص الواقعة، فلا نفوذ ولاتأثیر للشفیع فی مولویة و عبودیة ولا فی حکم ولا فی جزاء، بل الشفیع بعد ما یسلّم جمیع الجهات الثلاث المذکورة انّما یتمسک امّا بصفات فی المولی الحاکم توجب العفو و الصفح