- دیباچه 1
- پیشگفتار 3
- دیدگاه وهابیان 5
- نظام واسطه و وسیله از دیدگاه قرآن کریم 7
- اشاره 7
- اشاره 8
- اشاره 9
- اقسام سبب 9
- اشاره 9
- انواع واسطه در اصطلاح قرآن 9
- 1. واسطه و شفاعت تکوینی 9
- آیات واسطه و شفاعت تکوینی 12
- ملائکه از واسطههای نظام تکوین 15
- طولیت اسباب در نظام تکوین 15
- اعتقاد مشرکان به واسطه و شفاعت در نظام تکوین 17
- 2. شفاعت و واسطه تشریعی 18
- اقسام آیات واسطه و شفاعت تشریعی 20
- اشاره 20
- 1. آیاتی که شفاعت تشریعی را مختص به خدا میداند 20
- 2. آیاتی که شفاعت را برای غیر خدا ثابت کرده است 21
- حقیقت فعل شفیع و واسطه 23
- اشاره 25
- تغییر سببیت در شفاعت و واسطهگری 25
- 1. مورد تبدیل سیئات به حسنات 26
- 2. مورد حبط اعمال 26
- اتخاذ وسیله از دیدگاه اهل سنت 28
- اشاره 40
- 2. خدا فوق وسائط 41
- 1. اجابت دعا با واسطه 41
- اشاره 41
- 5. ورود از راه هر چیز 42
- 3. اخذ صدقات به وسیله پیامبر (ص) 42
- 6. سجده بر آدم 43
- 7. سجده بر یوسف 43
- 8. اتخاذ وسیله 45
- 9. اولیای خدا، آبرومند نزد خدا 45
- 10. کعبه 47
- 11. مقام ابراهیم 48
- 13. دعای پیامبر (ص) 50
- 14. دعای ملائکه 51
- 15. تبرک به آثار انبیا: 52
- 16. قبله 53
- 17. گرفتن جان 54
- 18. واسطه در روزیرساندن 56
- 19. علم غیب 58
- 20. زرع 60
- 21. نوشتن اعمال بندگان 60
- 22. تزیین عمل کافر 61
- 23. خلقت و آفرینش 62
- 25. ولایت 63
- 24. غنا و بینیازی 63
- 26. عزت و قوت 64
- 27. تدبیر 65
- 28. رمی 67
- 29. قتل 67
- 30. هدایت 68
- 32. استعانت 69
- 33. بخشش 70
- 34. شفای از مرض 70
- 35. کتابت 71
- جمع بین آیات 73
- اشاره 75
- دو نوع وسیله 75
- شبهه 78
- پاسخ 78
- فلسفه توسل و وسیله 79
- اشاره 79
- اشاره 80
- حقیقت توسل، شفاعت و نظام واسطه 81
- امداد الهی با وسائط 84
- از اسباب انکار واسطه 84
- اعتقاد طولی در توسل 86
- جواز توجه به غیر خدا به نحو طولیت 87
- لزوم مراعات طولیت در توسل 87
- فلسفه توسل به پیامبران و اولیای الهی: 88
- دعای پیامبر (ص)، وسیله مغفرت 89
- وجود پیامبر (ص)، مصداق رحمت الهی 90
- انبیاء، واسطه فیض الهی 91
- لزوم تشکر از سبب وواسطه 91
- توسل تکوینی 93
- رجوع به وسیله شرک نیست 93
- گمراهی شیطان به جهت عدم توجّه به وسیله 96
- پاسخ به شبهات 97
- اشاره 97
- اشاره 98
- شبهه اول: واسطه گرفتن شرک است 98
- اشاره 98
- پاسخ 99
- اشاره 102
- شبهه دوم: واسطه گرفتن کفر است 102
- پاسخ 103
- اشاره 104
- شبهه سوم: واسطه گرفتن شبیه گرفتن برای خداست 104
- پاسخ 105
- اشاره 106
- شبهه چهارم: توسل اختصاص به زمان حیات پیامبر (ص) دارد 106
- پاسخ 107
- پاسخ 109
- اشاره 109
- شبهه پنجم: توسل مورد مذمت خداست 109
- پاسخ 110
- اشاره 110
- شبهه ششم: کلام امام سجاد (ع) با توسل ناسازگار است 110
- پاسخ 111
- اشاره 111
- شبهه هفتم: تنها اسماء الهی وسیله تقرب است 111
- اشاره 113
- شبهه هشتم: مقصود از وسیله اعمال صالح است 113
- پاسخ 114
- شبهه نهم: حضرت ابراهیم (ع) وساطت جبرئیل را قبول نمیکند 114
- پاسخ 114
- اشاره 114
- پاسخ 115
- اشاره 115
- شبهه دهم: عمل معیار تقرب است نه توسل 115
تذهب الخطیئة و تطفیء غضب الربّ، و صنائع المعروف فانّها تدفع میتة السوء و تقی مصارع الهوان. (1)
بهترین چیزی که توسلکنندگان به آن متوسل میشوند ایمان به خدا و صدقه سرّ است؛ زیرا که گناه را پاک کرده و غضب پروردگار را خاموش میکند. و کارهای خوب که مرگهای ناگوار را دفع کرده و انسان را از وقوع در مصائب باز میدارد.
سیوطی به سندش از امام علی (ع) نقل کرده که رسول خدا (ص) درباره آیه: (یَمْحُوا اللهُ ما یَشاءُ ...) فرمود:
لأقرنّ عینیک بتفسیرها، و لأقرنّ عین امتی بعدی بتفسیرها: الصدقة علی وجهها، و برّ الوالدین، و اصطناع المعروف یحول الشقاء سعادة و یزید فی العمر و یقی مصارع السوء. (2)
چشمانت را به تفسیر آن روشن میکنم: صدقه آنگونه که باید باشد ادا شود و نیکی به پدر و مادر، و کار نیک کردن شقاوت را به سعادت تبدیل کرده و عمر را زیاد نموده و انسان را از وقوع در مصیبتها باز میدارد.
و نیز از پیامبر (ص) نقل شده که فرمود:
لایردّ القضاء إلّا الدعاء، و لایزید فی العمر إلّا البرّ. (3)
قضای الهی را جز دعا باز نمیدارد، و عمر [انسان] را جز کارهای نیک چیز دیگری زیاد نمیکند.
اتخاذ وسیله از دیدگاه اهل سنت
1- وسائل الشیعه، ج 16، ص 288.
2- الدرر المنثور، ج 4، ص 661.
3- سنن ترمذی، ج 4، ص 448.