- دیباچه 1
- پیشگفتار 3
- دیدگاه وهابیان 5
- نظام واسطه و وسیله از دیدگاه قرآن کریم 7
- اشاره 7
- اشاره 8
- اقسام سبب 9
- اشاره 9
- اشاره 9
- انواع واسطه در اصطلاح قرآن 9
- 1. واسطه و شفاعت تکوینی 9
- آیات واسطه و شفاعت تکوینی 12
- ملائکه از واسطههای نظام تکوین 15
- طولیت اسباب در نظام تکوین 15
- اعتقاد مشرکان به واسطه و شفاعت در نظام تکوین 17
- 2. شفاعت و واسطه تشریعی 18
- اقسام آیات واسطه و شفاعت تشریعی 20
- اشاره 20
- 1. آیاتی که شفاعت تشریعی را مختص به خدا میداند 20
- 2. آیاتی که شفاعت را برای غیر خدا ثابت کرده است 21
- حقیقت فعل شفیع و واسطه 23
- اشاره 25
- تغییر سببیت در شفاعت و واسطهگری 25
- 2. مورد حبط اعمال 26
- 1. مورد تبدیل سیئات به حسنات 26
- اتخاذ وسیله از دیدگاه اهل سنت 28
- اشاره 40
- 2. خدا فوق وسائط 41
- اشاره 41
- 1. اجابت دعا با واسطه 41
- 3. اخذ صدقات به وسیله پیامبر (ص) 42
- 5. ورود از راه هر چیز 42
- 6. سجده بر آدم 43
- 7. سجده بر یوسف 43
- 9. اولیای خدا، آبرومند نزد خدا 45
- 8. اتخاذ وسیله 45
- 10. کعبه 47
- 11. مقام ابراهیم 48
- 13. دعای پیامبر (ص) 50
- 14. دعای ملائکه 51
- 15. تبرک به آثار انبیا: 52
- 16. قبله 53
- 17. گرفتن جان 54
- 18. واسطه در روزیرساندن 56
- 19. علم غیب 58
- 20. زرع 60
- 21. نوشتن اعمال بندگان 60
- 22. تزیین عمل کافر 61
- 23. خلقت و آفرینش 62
- 25. ولایت 63
- 24. غنا و بینیازی 63
- 26. عزت و قوت 64
- 27. تدبیر 65
- 28. رمی 67
- 29. قتل 67
- 30. هدایت 68
- 32. استعانت 69
- 33. بخشش 70
- 34. شفای از مرض 70
- 35. کتابت 71
- جمع بین آیات 73
- اشاره 75
- دو نوع وسیله 75
- پاسخ 78
- شبهه 78
- فلسفه توسل و وسیله 79
- اشاره 79
- اشاره 80
- حقیقت توسل، شفاعت و نظام واسطه 81
- امداد الهی با وسائط 84
- از اسباب انکار واسطه 84
- اعتقاد طولی در توسل 86
- جواز توجه به غیر خدا به نحو طولیت 87
- لزوم مراعات طولیت در توسل 87
- فلسفه توسل به پیامبران و اولیای الهی: 88
- دعای پیامبر (ص)، وسیله مغفرت 89
- وجود پیامبر (ص)، مصداق رحمت الهی 90
- انبیاء، واسطه فیض الهی 91
- لزوم تشکر از سبب وواسطه 91
- توسل تکوینی 93
- رجوع به وسیله شرک نیست 93
- گمراهی شیطان به جهت عدم توجّه به وسیله 96
- پاسخ به شبهات 97
- اشاره 97
- اشاره 98
- شبهه اول: واسطه گرفتن شرک است 98
- اشاره 98
- پاسخ 99
- اشاره 102
- شبهه دوم: واسطه گرفتن کفر است 102
- پاسخ 103
- اشاره 104
- شبهه سوم: واسطه گرفتن شبیه گرفتن برای خداست 104
- پاسخ 105
- اشاره 106
- شبهه چهارم: توسل اختصاص به زمان حیات پیامبر (ص) دارد 106
- پاسخ 107
- پاسخ 109
- اشاره 109
- شبهه پنجم: توسل مورد مذمت خداست 109
- پاسخ 110
- شبهه ششم: کلام امام سجاد (ع) با توسل ناسازگار است 110
- اشاره 110
- پاسخ 111
- اشاره 111
- شبهه هفتم: تنها اسماء الهی وسیله تقرب است 111
- شبهه هشتم: مقصود از وسیله اعمال صالح است 113
- اشاره 113
- پاسخ 114
- شبهه نهم: حضرت ابراهیم (ع) وساطت جبرئیل را قبول نمیکند 114
- پاسخ 114
- اشاره 114
- پاسخ 115
- اشاره 115
- شبهه دهم: عمل معیار تقرب است نه توسل 115
احوال: الحالة الاولی: فی حیاته، و هذا متواتر ...
الحالة الثانیة: بعد موته فی عرصات القیامة بالشفاعة منه، و ذلک ممّا قام الاجماع علیه و تواترت الأخبار به.
الحالة الثالثة: المتوسطة فی مدة البرزخ، و لا مانع من ذلک ...
النوع الثالث من التوسل ان یطلب منه ذلک الامر المقصود، بمعنی انّه (ص) قادر علی التسبب فیه بسؤاله ربّه و شفاعته الیه، فیعود إلی النوع الثانی فی المعنی و ان کانت العبارة مختلفة، و من هذا قول القائل للنبی (ص): اسألک مرافقتک فی الجنة ...
والآثار فی ذلک کثیرة، و لایقصد الناس بسؤالهم ذلک الّا کون النبی (ص) سبباً و شافعاً ... (1)
... و علی ای حال و به هر جا که قول منکر از انکارش برسد، پس توسل به پیامبر (ص) در هر حال جایز است چه قبل از خلقتش و چه بعد از آن، در مدت حیاتش در دنیا و بعد از مرگش در مدت برزخ، و بعد از بعث در عرصات قیامت و بهشت، و آن بر سه نوع است:
نوع اول: اینکه توسل به پیامبر (ص) به این معناست که درخواستکننده حاجت از خداوند متعال به ذات پیامبر و یا به جاه و برکتش حاجت میخواهد، و برای آن سه حالت است:
اما حالت اول: قبل از خلقت اوست، و بر آن دلالت میکند آثار انبیای گذشته که درود خدا و سلامش بر تمام آنان باد (که به پیامبر (ص) متوسل شدند).
1- حقیقة التوسل و الوسیلة علی ضوء الکتاب و السنة، موسی محمد علی، ص 27.
حالت دوم: توسل به همین نوع ولی بعد از خلقت او و در مدت حیاتش، و از جمله آنها روایتی است که ابوعیسی ترمذی در جامعش در کتاب الدعوات از عثمان بن حنیف نقل کرده که مردی نابینا ....
حالت سوم: اینکه توسل کند به پیامبر (ص) بعد از مرگش، که بر آن دلالت دارد آنچه که طبرانی در معجم کبیرش از عثمان بن حنیف روایت کرده که مردی به در خانه عثمان بن عفان رفت و آمد میکرد ...
نوع دوم: توسل به او به معنای درخواست دعا از آن حضرت است، و این صورت چند حالت دارد:
حالت اول: در حال حیات اوست که متواتر میباشد.
حالت دوم: بعد از مرگ آن حضرت و در عرصات قیامت با درخواست شفاعت از اوست، و این از مواردی است که اجماع بر آن اقامه شده و روایات بر آن تواتر دارند.
حالت سوم: حالت متوسط در مدت برزخ است که مانعی از آن نیست ...
نوع سوم: از توسل آن است که درخواست کند از پیامبر (ص) آن امر مقصود را، به معنای اینکه پیامبر (ص) قدرت بر سبب شدن در آن را به درخواست از پروردگارش و شفاعت او نزد خداوند را دارد، که در معنا به نوع دوم بازمیگردد، گرچه در عبارت مختلف است، و از این قبیل است قول گوینده به پیامبر (ص): از تو درخواست مدارا کردن در بهشت را میکنم ... و روایات در این باره بسیار است، و مقصود مردم از این نوع درخواستشان از پیامبر (ص) این است که آن حضرت سبب و شافع باشد ...