نظام واسطه در خلقت صفحه 75

در اینجا تدبیر امور را اثبات نموده است؟ در جواب می‌گوییم: چون که انجام کارها به سبب خداست لذا گویا همه کارها برای اوست.

2. اینکه گفته شود: به هرکس که خلق و تدبیر و غنا و قوت و احیاء و اماته و نحو آن نسبت داده شود همه آنها از مظاهر و تجلیات و نشانه‌های خالقیت خداوند و تدبیر و ولایت و ربوبیت اوست.

دو نوع وسیله‌

اشاره

با مراجعه به قرآن می‌توان دریافت که وسیله قرار دادن دو نوع است: نوع اول وسیله قرار دادن از جانب افراد بشر است که این نوع چون شریک قرار دادن برای خدا به حساب می‌آید شرک محسوب می‌شود؛ زیرا کاری را که خدا انجام می‌دهد را به واسطه نسبت می‌دهند.

و نوع دوم وسیله قرار دادن از جانب خداست، مثل وسیله بودن دعای پیامبر (ص) در اجابت دعا. لذا انکار خدا بر بت‌پرستان به جهت این بوده که آنان از سوی خود وسیله‌هایی را بین خودشان وخداوند قرار داده بودند وآنان را شریک خدا دانستند، خداوند هم که بر آنان مؤاخذه کرده بدین جهت بوده است نه اینکه اصل واسطه قرار دادن را مذمّت کرده باشد. این مطلب را از برخی آیات استفاده می‌کنیم:

1. آیاتی که به صورت انکار است، امّا در مورد اسم‌هایی است که از ناحیه مردم وهوای نفسشان بر خداوند جعل کرده‌اند. خداوند سبحان می‌فرماید:

(تُجادِلُونَنِی فِی أَسْماءٍ سَمَّیْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُکُمْ ما نَزَّلَ اللَّهُ بِها