نظام واسطه در خلقت صفحه 83

استغاثه یا توجه؛ زیرا توجه از جاه است به معنای علوّ منزلت، و گاهی توسل جسته می‌شود به صاحب منزلت به سوی کسی که او در منزلت عالی‌تر است. و معنای استغاثه عبارت است از درخواست پناه، و پناه برندگان از کسی که به او پناه می‌برند می‌خواهند که از دیگری پناه بر ایشان بگیرند، گرچه بالاتر از او باشد؛ پس توجه و استغاثه به پیامبر (ص) و به غیر او در قلب‌های مسلمانان معنایی ندارد جز درخواست پناه از خداوند متعال به طور حقیقی و به صورت مجاز از غیر خدا به عنوان سببیت عادی. و هرگز احدی از مسلمانان غیر از این معنا را قصد نمی‌کنند، پس آنکه به او استغاثه شده همان خداست، و اما پیامبر (ص) او واسطه‌بین خدا و استغاثه‌کننده است.

ما نیز معتقدیم که خداوند متعال جسم نیست ولی ما در بخشی از وجودمان جسم هستیم، لذا ارتباط جسم و جسمانی با مجرد تام و کسب فیض معنوی و مادی از او باید به طریق وسائط باشد؛ چرا که ارتباط انسان با خدا و کسب فیض از او در هیچ عالمی قطع نمی‌گردد وگرنه فیاضیت خدا از بین می‌رود و این تنها از راه واسطه و وسیله صورت‌پذیر است.

خداوند متعال به این حقیقت مهم (لزوم واسطه بین خلق و خالق) اشاره کرده و برای بشر از آن جهت که جسمانی است واسطه بین خود و خلق را ضروری می‌داند، گرچه در مورد وسیله بودن وحی و واسطه‌بودن آن بین خلق و خالق به توسط پیامبران است آنجا که می‌فرماید:

(وَ ما کانَ لِبَشَرٍ أَنْ یُکَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْیاً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ أَوْ یُرْسِلَ رَسُولًا فَیُوحِیَ بِإِذْنِهِ ما یَشاءُ إِنَّهُ عَلِیٌّ حَکِیمٌ) (شوری: 51)