- دیباچه 1
- پیشگفتار 3
- دیدگاه وهابیان 5
- نظام واسطه و وسیله از دیدگاه قرآن کریم 7
- اشاره 7
- اشاره 8
- اقسام سبب 9
- اشاره 9
- انواع واسطه در اصطلاح قرآن 9
- 1. واسطه و شفاعت تکوینی 9
- اشاره 9
- آیات واسطه و شفاعت تکوینی 12
- ملائکه از واسطههای نظام تکوین 15
- طولیت اسباب در نظام تکوین 15
- اعتقاد مشرکان به واسطه و شفاعت در نظام تکوین 17
- 2. شفاعت و واسطه تشریعی 18
- اقسام آیات واسطه و شفاعت تشریعی 20
- 1. آیاتی که شفاعت تشریعی را مختص به خدا میداند 20
- اشاره 20
- 2. آیاتی که شفاعت را برای غیر خدا ثابت کرده است 21
- حقیقت فعل شفیع و واسطه 23
- اشاره 25
- تغییر سببیت در شفاعت و واسطهگری 25
- 2. مورد حبط اعمال 26
- 1. مورد تبدیل سیئات به حسنات 26
- اتخاذ وسیله از دیدگاه اهل سنت 28
- اشاره 40
- 2. خدا فوق وسائط 41
- اشاره 41
- 1. اجابت دعا با واسطه 41
- 3. اخذ صدقات به وسیله پیامبر (ص) 42
- 5. ورود از راه هر چیز 42
- 6. سجده بر آدم 43
- 7. سجده بر یوسف 43
- 9. اولیای خدا، آبرومند نزد خدا 45
- 8. اتخاذ وسیله 45
- 10. کعبه 47
- 11. مقام ابراهیم 48
- 13. دعای پیامبر (ص) 50
- 14. دعای ملائکه 51
- 15. تبرک به آثار انبیا: 52
- 16. قبله 53
- 17. گرفتن جان 54
- 18. واسطه در روزیرساندن 56
- 19. علم غیب 58
- 20. زرع 60
- 21. نوشتن اعمال بندگان 60
- 22. تزیین عمل کافر 61
- 23. خلقت و آفرینش 62
- 25. ولایت 63
- 24. غنا و بینیازی 63
- 26. عزت و قوت 64
- 27. تدبیر 65
- 28. رمی 67
- 29. قتل 67
- 30. هدایت 68
- 32. استعانت 69
- 33. بخشش 70
- 34. شفای از مرض 70
- 35. کتابت 71
- جمع بین آیات 73
- اشاره 75
- دو نوع وسیله 75
- پاسخ 78
- شبهه 78
- اشاره 79
- فلسفه توسل و وسیله 79
- اشاره 80
- حقیقت توسل، شفاعت و نظام واسطه 81
- امداد الهی با وسائط 84
- از اسباب انکار واسطه 84
- اعتقاد طولی در توسل 86
- جواز توجه به غیر خدا به نحو طولیت 87
- لزوم مراعات طولیت در توسل 87
- فلسفه توسل به پیامبران و اولیای الهی: 88
- دعای پیامبر (ص)، وسیله مغفرت 89
- وجود پیامبر (ص)، مصداق رحمت الهی 90
- انبیاء، واسطه فیض الهی 91
- لزوم تشکر از سبب وواسطه 91
- توسل تکوینی 93
- رجوع به وسیله شرک نیست 93
- گمراهی شیطان به جهت عدم توجّه به وسیله 96
- پاسخ به شبهات 97
- اشاره 97
- اشاره 98
- شبهه اول: واسطه گرفتن شرک است 98
- اشاره 98
- پاسخ 99
- شبهه دوم: واسطه گرفتن کفر است 102
- اشاره 102
- پاسخ 103
- اشاره 104
- شبهه سوم: واسطه گرفتن شبیه گرفتن برای خداست 104
- پاسخ 105
- اشاره 106
- شبهه چهارم: توسل اختصاص به زمان حیات پیامبر (ص) دارد 106
- پاسخ 107
- پاسخ 109
- شبهه پنجم: توسل مورد مذمت خداست 109
- اشاره 109
- پاسخ 110
- شبهه ششم: کلام امام سجاد (ع) با توسل ناسازگار است 110
- اشاره 110
- پاسخ 111
- اشاره 111
- شبهه هفتم: تنها اسماء الهی وسیله تقرب است 111
- شبهه هشتم: مقصود از وسیله اعمال صالح است 113
- اشاره 113
- پاسخ 114
- شبهه نهم: حضرت ابراهیم (ع) وساطت جبرئیل را قبول نمیکند 114
- پاسخ 114
- اشاره 114
- اشاره 115
- پاسخ 115
- شبهه دهم: عمل معیار تقرب است نه توسل 115
و شایسته هیچ انسانی نیست که خدا با او سخن گوید، مگر از راه وحی یا از پشت حجاب، یا رسولی میفرستد وبه فرمان او آنچه را بخواهد وحی میکند؛ چرا که او بلند مقام وحکیم است!
اینکه میفرماید: (لبشر) اشاره به جسم و خصوصیات جسمی انسان دارد و نیز (إِنَّهُ عَلِیٌّ حَکِیمٌ) به منزله برهان بر لزوم و ضرورت واسطه است، یعنی از آن جهت که خداوند متعال بلند مرتبه و حکیم است لذا وحی خود که فیض معنوی است را با واسطه بر پیامبر (ص) نازل میکند. وجمله ما کان اشاره به نفی شأنیت و امکان دارد و اینکه بدون واسطه، رسیدن فیض امکانپذیر نیست، نه آنکه اشاره به عدم وقوع داشته باشد.
از اسباب انکار واسطه
برخی از منکران واسطه بین خلق و خالق از آن جهت واسطه را نمیپذیرند که مدعیاند با روح آزادی عقلانی انسان منافات دارد؛ چرا که برای عقل تقدسی قائل بوده و وسعت دایره درک آن را گسترده و نامحدود میدانند و معتقدند که عقل میتواند همه چیز را درک کند، لذا آنان منکر واسطه فیض معنوی و کمالی برای خلق میباشند؛ زیرا به وسیله عقل میتوان درک معنوی کرد.
ولی از آنجا که این نظریه نیز از دیدگاه قرآن و روایات و عقل باطل است، لذا اعتقاد به واسطه و توسل در امور مادی و معنوی امری ضروری است.
امداد الهی با وسائط
برخی میگویند: چرا از خداوند متعال مدد نمیخواهید و نمیگویید: «یا الله مدد» و میگویید: «یا رسول الله مدد» و «یا علی مدد» و ...؟
در پاسخ آنها میگوییم: آری مدد در اصل از خداست و هرکس که از اولیا مدد میخواهد باید با این نیت باشد، و نظام عالم طبیعی نظام اسباب و مسببات است که خدا امداد خود را با واسطه میفرستد. و لذا خداوند متعال در قرآن کریم نقل میکند که امداد صحابه در بدر به واسطه عدهای از فرشتگان بوده است، آنجا که میفرماید:
(بَلی إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا وَ یَأْتُوکُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هذا یُمْدِدْکُمْ رَبُّکُمْ بِخَمْسَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِکَةِ مُسَوِّمِینَ) (آل عمران: 125)
آری، (امروز هم) اگر استقامت وتقوا پیشه کنید، ودشمن به همین زودی به سراغ شما بیاید، خداوند شما را به پنج هراز نفر از فرشتگان، که نشانههایی با خود دارند، مدد خواهد داد!