نظام واسطه در خلقت صفحه 87

نمی‌باشد؛ زیرا که به یک معنا می‌باشند، و وسیله عبارت است از منزلتی که خداوند به آن هر کدام از بندگانش را بخواهد فضیلت می‌دهد به جهت اظهار فضل او بر بندگانش. خداوند سبحان در حق موسی (ع) فرمود: (او نزد خداوند آبرو دار است ...) آیا خاتم رسولان چنین نمی‌باشد، در حالی که تمام انبیا نزد خداوند آبرو دارند؟!

جواز توجه به غیر خدا به نحو طولیت‌

اضافه بر آنچه ذکر شد وسیله و واسطه‌ای که مأذون از جانب الهی است باید به نحو طولیت در نظر گرفته شود نه عرضیت که شرک به حساب می‌آید. خداوند متعال می‌فرماید:

(یا أَیُّهَا النَّبِیُّ حَسْبُکَ اللَّهُ وَ مَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ) (انفال: 64)

ای پیامبر! خداوند و مؤمنانی که از تو پیروی می‌کنند، برای حمایت تو کافی است (فقط بر آنها تکیه کن)!

از این آیه استفاده می‌شود که پیامبر (ص) باید بر خدا و مؤمنان تکیه کرده و به آنان اعتماد نماید.

لزوم مراعات طولیت در توسل‌

شوکانی در کتاب «تحفة الذاکرین» در باب «صلاة الضرّ و الحاجة» درباره حدیثی می‌نویسد:

وفی الحدیث دلیل علی جواز التوسل برسول الله الی الله عزوجل مع اعتقاد انّ الفاعل هو الله سبحانه و تعالی.(1)