نظام واسطه در خلقت صفحه 93

اشکر الناس لله اشکرهم للناس.(1)

شاکرترین مردم نسبت به خدا کسی است که از همه بیشتر از مردم تشکر کند.

رجوع به وسیله شرک نیست‌

با اینکه خداوند متعال می‌فرماید: (وَ مَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ)؛ «وهر کس بر خدا توکّل کند، کفایت امرش را می‌کند». (طلاق: 3)

ونیز می‌فرماید:

(وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِی الأَرْضِ إِلَّا عَلَی اللَّهِ رِزْقُها وَ یَعْلَمُ مُسْتَقَرَّها وَ مُسْتَوْدَعَها) (هود: 6)

هیچ جنبنده‌ای در زمین نیست مگر اینکه روزی او بر خداست! او قرارگاه ومحل نقل وانتقالش را می‌داند.

ولی در جایی دیگر دعوت به کسب ورجوع به وسیله کرده می‌فرماید: (وَ أَنْ لَیْسَ لِلإِنْسانِ إِلَّا ما سَعی)؛ «واینکه برای انسان بهره‌ای جز سعی وکوشش او نیست». (نجم: 39)

توسل تکوینی‌

در روایات شیعه و اهل سنت آمده که در حجر اسماعیل انبیای بسیاری مدفون‌اند.

کلینی به سندش از معاویة بن عمار نقل کرده که گفت: