- دیباچه 1
- مقدمه مؤلف 3
- درآمد 7
- فصل اوّل: توسّل 12
- توسّل در لغت 12
- انواع توسّل 14
- اشاره 14
- اشاره 23
- اشکال اول: دستور پیامبر (ص) عام نیست 23
- پاسخ 24
- البانی و تجویز توسّل به پیامبر (ص) 26
- اشاره 28
- اشکال دوم: حقیقت توسل به دعای پیامبر (ص) برمیگردد نه به شخص او 28
- پاسخ 29
- اشاره 37
- اشکال سوم: توسل به معنای تبرک و دعاست 37
- پاسخ 38
- توسل از دیدگاه شوکانی 39
- توسل، مبحثی غیر اعتقادی 45
- اشاره 45
- سخن صالح فوزان 51
- اشاره 51
- پاسخ 52
- سخن ابوبکر جزایری 58
- اشاره 58
- پاسخ 58
- سخن صالح عثیمین 59
- اشاره 59
- پاسخ 60
- کلام فقها در استحباب زیارت 63
- اشاره 63
- فصل دوم: زیارت 63
- ١. دلیل قرآنی 72
- اشاره 72
- اشکال عثیمین و پاسخ آن 78
- اشاره 85
- ٢. دلایل روایی 85
- نکته 86
- حکایت 88
- ٣. اجماع 90
- اشاره 93
- مفهوم حدیث «لا تُشَدُّ الرّحال. . .» ، دلیل بر استحباب زیارت 93
- اشاره 96
- دلیل اول: لزوم همجنس بودن مستثنی با مستثنیمنه 96
- نکته 100
- اشاره 102
- دلیل دوم: مستثنیمنه بودن «مکان» در حدیث «لاتشد الرحال. . .» 102
- دلیل سوم: عدم دلالت نهی در حدیث بر تحریم 105
- نکته 105
- روایت اول: شعر ابوطالب در توسل به پیامبر (ص) 114
- فصل سوم: بررسی احادیث توسل 114
- روایت دوم: توسل عمر به عباس، عموی پیامبر (ص) 116
- روایت سوم: حدیث عثمانبنحنیف در توسل به پیامبر (ص) 120
- روایت چهارم: کلام پیامبر (ص) به هنگام دفن فاطمه بنت اسد 138
- روایت پنجم: روایت عرض اعمال بر پیامبر (ص) 148
- اشاره 164
- اشاره 175
- بحثی در جرح و تعدیل عطیه عوفی 175
- نظر ابنمعین 198
- نظر ابن شاهین 206
- نظر ابوبکر بزّار 206
- نظر یحیی بن سعید قطان 207
- نظر ابوحاتم رازی 207
- نظر ابن خزیمه 207
- نظر امام ابو عیسی ترمذی 209
- روایت هفتم: حدیث رجال الغیب 222
- روایت هشتم: ماجرای ابوایوب انصاری با مروان 228
- روایت نهم: دعای صبح و شام رسول خدا (ص) 232
- روایت دهم: توسل آدم (ع) به پیامبر (ص) 233
- فصل چهارم: احادیث توسل صحابه به رسول خدا (ص) 241
- روایت اول: راهکار عائشه برای خشکسالی مدینه 241
- روایت دوم: توسل برای رفع خشکسالی در زمان عمَر 251
- اشاره 251
- اشاره 255
- بحثی در توثیق مالک الدار 255
- شیوه اول 255
- شیوه دوم 256
- شیوه سوم 259
- شیوه چهارم 261
- اشاره 271
- فصل پنجم: بررسی احادیث زیارت 271
- حدیث اول: شفاعت برای زائر قبر پیامبر (ص) 271
- بحثی در توثیق موسی بن هلال 272
- بیان شرح حال عبدالله بن عمر عُمری 298
- حدیث دوم: عدم تفاوت زیارت پیامبر (ص) در زمان حیات و پس از مرگ 313
- حدیث سوم: پیامبر (ص) شفیع و شاهد زائر در قیامت 319
- حدیث چهارم: پاداش زائر قبر پیامبر (ص) در قیامت 322
- حدیث پنجم: عدم تفاوت حیات و ممات در زیارت 325
- حدیث ششم: پاداش زیارت 330
- حدیث هفتم: شنیدن صدای زائر از سوی پیامبر (ص) 332
- حدیث هشتم: پاسخ پیامبر (ص) به سلام زائر 338
- حدیث نهم: پاسخ پیامبر (ص) به سلام حضرت عیسی (ع) 339
- حدیث دهم: جواز بار سفر بستن برای مسجدالنبی 345
هرگاه قحطی و خشکسالی میشد، عمر بن خطاب برای درخواست باران، به عباس بن عبدالمطلب توسل میجست و میگفت: خدایا! پیشتر [یعنی در زمان حیات رسول خدا] به پیامبرت توسل میکردیم. و برایمان باران میفرستادی، اینک در پیشگاهت به عموی پیامبرمان توسل میجوییم، ما را سیراب گردان. راوی میگوید: در پی آن، مردم از باران، سیراب میگشتند.(1)
این روایت، در توسل به افراد صالح و شایسته صراحت دارد، به ویژه اگر از خاندان پیامبر اکرم (ص) باشند.
حافظ عسقلانی در «فتح الباری» میگوید: «از سرگذشت عباس عموی پیامبر، استحباب شفاعتخواهی از انسانهای نیک سرشت، شایسته و اهل بیت پیامبر استفاده میشود»(2)
به دلیل عموم ادله، در این روایت، مطلبیکه توسل به رسول خدا (ص) را پس از رحلت، حرام بداند، وجود ندارد. نهایت مطلبی که در آن به چشم میخورد، جواز ترکِ توسل به آن حضرت است و بین جواز توسل و غیر آن، تفاوت است. با اینکه عمر بن خطاب میخواست با توسل به عباس، در خصوص ارج و احترام به عباس، از پیامبر پیروی کرده باشد، در صورتیکه میان صحابه افرادی با فضیلتتر از عباس نیز وجود داشتند.
1- بغوی آن را در شرح السنه، ج٣، ص۴٠٩ همینگونه از طریق بخاری با سند آورده است. ابنخزیمه نیز، آن را به نقل از انس با شمارهو ابنحبان در ج٧، ص١١٠ و بیهقی در دلائل النبوة، ج۶، ص١۴٧ و در سننالکبری، ج٣، ص٣۵٢ نقل کرده است و ابن سعد آن را در طبقات آورده است.
2- فتح الباری، ج٢، ص۴٩٧.