بررسی احادیث توسل و زیارت صفحه 250

ابن‌عباس و عایشه، اقامت داشتم (تفسیر) هر آیه‌ای از قرآن را از آنان پرسیدم» .

روایت دیگری را ابن‌سعد (1)از عارم بن فضل، از حماد بن زید، از عمروبن مالک، از ابوالجوزاء نقل کرده است که گفت: «دوازده سال در خانه ابن‌عباس، در کنار وی بودم (تفسیر) هر آیه‌ای از قرآن را از او پرسیدم» .

ابونعیم، در «الحلیه» (2)این روایت را با اضافه‌ای نقل کرده و گفته است: «فرستاده من هر صبح و شام به خانه عایشه رفت و آمد داشت. نه از او و نه از هیچ عالمی نشنیدم که خداوند متعال به گناهی جز شرک به ذات او، بگوید: آن را نمی‌بخشم» .

حافظ در «التهذیب» (3)گفته است: «مانعی وجود ندارد که ابوالجوزاء پس از این رفت و آمد، متوجه عایشه شده و او را دیده باشد، چنان‌که دیدگاه مسلم در امکان دیدار وی با عایشه، همین است» . بنابراین، اگر ابوالجوزاء عایشه را به یقین درک کرده باشد و اهل تدلیس نیز نباشد، روایتش را می‌توان حمل بر شنیدن نمود؛ چنان‌که شیوه امام مسلم؛ بلکه بیشتر علما همین است و بدان عمل شده است.

ابونعیم اصفهانی، در «الحلیه» و در بیان شرح حال ابوالجوزاء، تعدادی از احادیث وی را به نقل از عایشه، صحیح دانسته است و در کتاب «الجمع بین

1- تاریخ الکبیر، ج٧، ص٢٢۴.
2- حلیة الاولیاء، ج٣، ص٧٩.
3- تهذیب التهذیب، ج١، ص٣٨۴.