- دیباچه 1
- مقدمه 4
- اشاره 4
- بزرگان معتقد به توسل 22
- شیخ یوسف احمد الدجوی (رحمة الله) 35
- توسل 37
- اشاره 37
- ورود به بحث 38
- روح و عمل آن پس از مرگ 47
- توسل از نگاه شوکانی 48
- اشاره 55
- جواز توسل به پیامبر در زمان حیات و وفات 55
- الف) پیش از وجود پیامبر (ص) 61
- ب) در زمان حیات پیامبر (ص) 62
- ج) پس از وفات پیامبر (ص) 64
- خلاصه 68
- اشاره 71
- توسل و استغاثه 71
- خلاصه 81
- ردّ شبهات توسل و استغاثه 84
اکتسابکننده (1) آن نسبت داده میشود (فلان فرد اختراع کرد) و گاه به خالق عمل (خداوند به ما عطا کرد). هر دو جمله حقیقی هستند، نه مجازی. قرآن کریم اعمال را هم به انسان و هم به خداوند نسبت داده است: وَاللهُ یَهْدِی مَنْ یَشاءُ إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ؛ «و خدا هر که را بخواهد، به راه راست هدایت میکند». (بقره: 213)
مَنْ یَهْدِ اللهُ فَهُوَ الْمُهْتَد؛ «خدا هر که را راهنمایی کند، او راه یافته است». (کهف: 17)
اما با این حال در سوره شوری میفرماید: وَإِنَّکَ لَتَهْدِی إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ؛ «و به راستی که تو به خوبی به راه راست هدایت میکنی». (شوری: 52)
اگر این افراد جاهل، نسبت دادن افعال (از بعد اکتسابی بودن افعال) را نادرست میدانند، باید گفت که دیوانهاند. اگر ادعا میکنند که در سخنان مردم، افعال به خداوند نسبت داده میشود نه اکتسابکننده (انسان)، ادعای آنها دروغین است و برای آن دلیلی اقامه نشده است. اما میبینیم که آنان با این جهل و گمراهی خود، ریختن خون مسلمانان را مباح کردهاند.
1- متکلمان اسلامی به هنگام طرح موضوع مختار بودن انسان، برای تفسیر این دیدگاه، سه نظریه مطرح میکنند: تفویض، کسب و امر بین الامرین. بیشتر متکلمان اشعری، نظریه «کسب» را میپذیرند. بر پایه این نظریه، افعال انسان فقط به قدرت خداوند تحقق مییابد و قدرت و اختیار انسان در وقوع افعال او هیچگونه تأثیری ندارد، اما مقارنت ایجاد فعل از جانب خداوند با قدرت و اختیار انسان- که آن نیز مخلوق خداوند است- «کسب» نامیده میشود. بر این اساس، خالق افعال، خداوند است و انسان اکتسابکننده آنهاست. نویسنده این کتاب نیز پیرو همین مذهب کلامی است. به همین دلیل آنچه در این صفحات میآید، بر پایه نظریه کسب است. برای آشنایی بیشتر با موضوع: ر. ک: عقاید استدلالی 1، علی ربانی گلپایگانی، صص 233- 235. مترجم