شرحی بر دعای ندبه صفحه 12

شـرح ! بـدان کـه مـوجـب آیه کریمه 56 سوره احزاب که می فرماید ! ان الله و ملائکته یصلون علی النبی یا ایها الذین آمنوا صلو علیه و سلموا تسلیما ( محققا خدا و فـرشـتـگـان بر پیامبر خدا صلوات و رحمت می فرستند ، ای کسانی که ایمان آورده اید ، شما هم بر او صلوات بفرستید ، و آنطور که شایسته است سلامش دهید ، و تسلیم شوید ) صـلوات بـر پـیـغـمـبـر اسلام و سلام و تسلیم فرمان شدن لازم است ( 40 ) . در اءخبار و روایات وارده در این باب در رجحان و لزوم صلوات بر پیغمبر گرامی ما اختلافی نیست . ولی در وجوب آن هنگام نام بردن اسم مبارک آنحضرت اختلاف است .

امـا مـعـنـی صـلوات کـه مـعـنی جامعی دارد . و آن عبارت است از توجه و عطوفت ، و یک نوع انـعـطـاف نـسـبـت بـه نـبـی گـرامی است . و این حقیقت در هر موقع و از هر کس اثری دارد ، انـعـطـاف خـداونـد نـسـبـت بـه پـیـغـمـبـر بـوسـیـله رحـمـت اوسـت . در کـتـاب تـفـسیر صـافـی از کـتـاب ثـواب الاءعـمـال ( 41 ) نقل می کند که وقتی از امام موسی کاظم علیه السلام از معنی صلوات خدا و ملائکه تزکیه و طلب ارتقاء و درجه اوست ، و صلوات مومنین هم دعاء در حق اوست .

تحقیق علمی - باید دانست که نفع مومنین ، هم راجع به پیغمبر است و هم بمومنین ، چون مقام فـقـر و حـاجـت کـه بـا ذلت مـمـکـنـات تـواءم اسـت ، و مـحـال است که ممکن الوجود مستغنی از خداوند واجب الوجود باشد ، و الا انقلاب لازم آید و الذاتـی لا یـخـتـلف و لا یـتـخـلف و ذات مـمـکـن هـر قـدر صـاحـب کـمـال بـاشـد ولی از حـد امـکـان و نـیـاز ، خـارج نـخـواهـد شـد . چـنـانـکـه خـداونـد مـتـعـال فـرمـایـد ! یـا ایها الناس انتم الفقراء الی الله و الله هو الغنی الحمید - فاطر آیه 16 - ( ای مردم شما به خدا محتاجید ، و خدا بی نیاز و ستوده است ) .

و به مقتضای تحقیق ، وجود هر موجودی هر چه قوی باشد نیاز و تعلق او به مبداء فیاض بـیـشتر است . و از این نظر که مقام نبوت خصوصا مقام خاتمیت واجد اءعلی مراتب استعداد و قـابـلیـت قـبـول اءنـواع فـیـوضـات و اقـسـام خـیـرات اسـت ، و در مـبـداء فـیـاض - جل جلاله - غیر متناهی القوة و عطاهایش بی شمار است ، و درجات معرفت هم محدود به حدی نـیـسـت . لذا بـه پـیـغـمـبر خود با آنکه واجد اءعلی مراتب علم بوده ، اءمر فرموده ! . . و قل رب زدنی علما - طه آیه 114 - ( و بگو پروردگارا علم مرا زیاد کن ) .

پس می توان گفت صلوات مؤ منین بر پیغمبر گرامی صلی الله علیه و آله موجب زیادتی ثـواب و ارتـقـاء درجـه او مـی شـود . و شـاهـد بـر ایـن مـطـلب روایـتـی اسـت کـه در کتاب اءنـوار نـعـمانیه آمده است که پیغمبر فرمود ! ان ربی قد وعدنی درجة لا تـنـال الا بـدعاء اءمتی البته پروردگارم بمن وعده داده است که مرا درجه و مقامی است که جز بدعای امتم بدان نافل نمی شوم .

در صـلوات بر پیغمبر شایسته است لفظ و آله را هم بدان اضافه نمود . و اخـبـار و روایـاتـی هـم در ایـن بـاب از عـامـه و خـاصـه نقل شده ( 42 ) . و شاهد بر این مطلب شعر معروف شافعی است ، که می گوید !

یا اءهل بیت رسول الله حبکم

فرض من الله و القران انزله

یکفیکم من عظم الفخر انکم

من لم یصل علیکم لا صلاة له