شرحی بر دعای ندبه صفحه 44

دوسـتـی فـرزنـدان رسول وسیله ایست برای رسید به رضوان و ملک همیشگی ، پس چقدر نـیـکو است کسی که مودت عترت پیغمبر را از روی صداقت و اخلاص و عزم موکدی ابراز و آشکار سازد .

فلما انقضت ایامه اقام ولیه علی بن ابی طالب صلواتک علیهما و آلهما هادیا

پـس چـون عـمرش سپرش گشت به وصیت و جانشینی خود علی بن ابی طالب را که صلوات تو برآن دو و آل دو باد ـ برای هدایت مردم گماشت .

بـدانـکـه بـر حـسـب روایـات وارده از عـامـه و خـاصـه در سـال دهـم هـجـرت و نـزول سـوره اذا جـاء نـصـرالله و الفـتـح جبرئیل نازل شد و گفت که اجل تو نزدیک شده باید خلیفه و جانشین خود را که علی بـن ابـی طـالب سـت و شـایستگی آن را دارد به مردم مسلمان معرفی نمائی ، تا مسلمانان پـس از تـو مـتـحـیـر و سـرگردان نشوند و گمراه نگردند ، و آن حضرت به ملاحظه آنکه مـیـدانـسـت عـده ای از اصـحـاب به امیر المومنین نظر مساعدی ندارند ابلاغ آن را به تاخیر انـداخـت ، تـا بـه حـجـه الواع در مـسـجـد خـیـف در مـنـی جبرئیل نازل شد و مجددا در انجام این امر تاکید نمود ، پیغمبر فرصت می جست تا در مراجعت از حـج در بـیـابـانـی بـیـن مـکـه و مـدیـنـه در مـوضـعـی مـعـروف بـه غـدیـر خـم کـه مـحـل افتراق و جدا شدن بیشتر حجاج و همسفران حج که از آن موضع متفرق می شدند و به وطـن خـود مـی رفـتـنـد رسـیـد ، جـبـرئیـل نـازل شـد و ایـن آیـه را ابـلاغ کـرد یـا ایـهـا الرسـول بـلغ مـا انـزل الیـک مـن ربک و ان لم تفعل فما بلغت رسالته و الله یعصمک من النـاس ـ تـوبـه آهـی 67 ـ ای رسـول مـا ، آنـچـه از طرف پروردگارت به تو نـازل شـده به مردم ابلاغ کن واگر انجام ندهی پس رسالت او را نرساندی و خدا تو را از شر مردم حفظ می کند .

آنگاه پیغمبر پس از نزول آیه مبارکه در انجام آن سه روز مکث کرد تا رسید به جحفه ، و در محل غدیر خم توقف کرد و پیاده شد ، و دستور داد که مردم برای نماز اجتماع کنند ، بانگ اذان بـلنـد شـد و مـردم اجـتـمـاع کردند و با جمع کردن چند سنگ آنها را به صورت منبری تـشکیل دادند ، و حضرت بالای آن رفت و خطبه ای بیان کرد ، بعد دست علی بن ابی طالب عـلیـه السـلام را گـرفـت و بـلنـد کـرد ، گـویـنـد تـابـه حـدی کـه سـفـیـدی زیـر بـغـل پـیـغـمبر و علی ظاهر شد و تمام مردم علی علیه السلام را دیدند ، و فرمود ! من کنت مولاه فعلی مولاه ـالخ .

تـنـبـیـه ـ البـتـه اسـتـدلال بـه واقـعـه غـدیـر خـم بـر خـلافـت و جـانـشـیـنـی بـلافـصل امیر المومنین متوقف بر دو امر است یکی اثبات وقوع این واقعه است ، و به موجب کـتـابـهـای مـتـعـددی کـه در ایـن بـاره تـالیـف شـده واخـبـار و روایـات مـتـعـددی کـه نـقـل شـده شخص منصف به وقوع آن یقین پیدا می کند . و دیگر اثبات دلالت این واقعه بر خـلافـت آن حـضـرت می باشد . و در اینجا هر چند برای لفظ مولی معانی متععدهای در لغت ذکـر شـده ولی بـه مـوجـب قـرائن کـثـیـره و مـوقـعـیـت زمـانـی و مـکـانـی و شـان نـزول آیـه ولفـظ مـولی که در این جمله من کنت مولاه فعلی مولاه ذکر شده به معنی اولی باشد به همان معنی اولی که برای پیغمبر اکرم در سوره احزاب آیه 6 ذکر شده ، که فرمود ! النبی اولی بالمومنین من انفسهم .

قـریـنـه اول ـ قـول پـیـغـمـبـر صـلی الله عـلیـه و آله اسـت که اکثر مفسرین عامه هم آن را نـقـل کرده اند که ابتدا پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود ! الست اولی بکم من انفسکم ( و هـمـه بـلی گـفـتـنـد ) بـعـد از آن فـرمـود ! مـن کـنـت مـولاه فـعـلی مـولاه و حمل لفظ مولی در این جمله بر غیر معنی لفظ مولی در جمله قبلی بر حسب قواعد عربیه و استعمال اهل لسان لغو خواهد بود .

قرینه دوم ـ آنکه بر هیچ عاقلی مخفی نیست که خصوصیات واقعه غدیر خم از نظر موقعیت زمـانی و مکانی و اینکه گویند عده نفرات جمعیت بیش از هفتاد هزار نفر بوده که در سیر و حـرکـت مـتـفرق بودند و پیغمبر دستور داد همه را جمع نمایند بخصوص وقت ظهر در شدت گـرمـا و حـرارت هـوا بـطـوری که فرمود ! مردم ردای خود را بر سر افکنند و پارچه به پـاهای خود بپیچند ، تا بتوانند تحمل توقف در آن مکان را از شدت گرما داشته باشند ، و مـحـل مـرتـفـعـی هـمـانـنـد مـنـبـر از سـنـگ و یـا جـهـاز شـتـر تـهـیـه کـنـنـد ، و دیـگـر نـزول آن قـافـله در مـکـانـی کـه هـیـچ وقـت مـعـهـود نـبـوده ، و بـلنـد کـردن رسـول خـدا دسـت آن حـضـرت را بـه قـسـمـی کـه زیـر بـغـل مـبـارک آن هـر دو نـمـایـان شـود و روی بـه جمعیت کند و بگوید الست اولی بکم من انـفـسکم و تصدیق نمودن آنان بلی یا رسول الله ( ( ، بعد بگوید من کنت مولاه فـعـلی مـولاه و دعـا نـمـودن آن حـضـرت بـه قـوله ! اللهـم وال مـن والاه و عـاد مـن عـاداه ایـن قـریـنـه قـطـعـیـه و دلیـل واضـحـی اسـت بر اینکه مقصود رسول خدا جز ثبت نمودن خلافت وامامت علی بن ابی طالب علیه السلام چیز دیگری نبوده .

قـریـنـه سـوم ـ صـریـح آیـه مـبـارکـه یا ایها الرسول بلغ می باشد که بر حسب روایـات وارده از بـسـیـاری از عـلمـای عـامـه در واقـع غـدیـر خـم نازل شده و دستور موکدی با فشار و تهدید به پیغمبر اسلام صلی الله علیه و آله داده شـده بـه ایـنـکـه پـیـغـام تـازه را بـه مـردم ابلاغ نماید که اگر آن را تبلیغ نکنی ادای رسـالت نـنـمـودی ، و امـر به قدری مهم است که ممکن است خطراتی در این ابلاغ متوجه او شـود ، خـدا هـم وعـده نـگـهـداری و حـفـظ او را داده و بـا ایـن وضـع مـعـقـول نـیـسـت که مراد جمله من کنت مولاه این باشد که هر کس را که من یار و دوست او هستم علی هم یار و دوست اوست و باید او را دوست بدارد .

اکـنـون از خـوانـنـدگان انصاف می خواهیم که قطع نظر از روایات واتفاق آراء آیا غیر از بـیـان مـام خـلافـت و ولایـت امـیـر المـومـنـین علیه السلام چه امر مهمی بوده است که خداوند متعال با تهدید امر به تبلیغ آن نماید .