شرحی بر دعای ندبه صفحه 5

و مـادام کـه آن مـوجـود قـابـل استفاده موجودات دیگر است ، دارای حیات است ، و بمجرد اینکه از قابلیت انتفاع خارج شد ، در مـعـرض فنا و مرگ قرار می گیرد . پس حیات هر موجودی دائر مدار فائده و خاصیتی اسـت کـه دارای آنـست و هر موجودی که خاصیت وجودی آن زیادتر باشد ، مدخلیت آن نیز در نـظـام خـلقـتـش بیشتر است ، و حیات آن هم کاملتر و طولانی تر خواهد بود و اما ما ینفع النـاس فـیـمکث فی الارض . یعنی ! و اما چیزی که به مردم سود دهد ، در زمین میماند . سـوره رعـد ! 17 ، از ایـن نـظـر انـسـان افـضـل از سـایـر مـوجودات است . و از بسیاری از مـوجـودات بـرتـر اسـت . چـنـانکه خداوند فرماید ! و لقد کرمنا بنی ادم و حملناهم فی البـر و البـحـر و رزقـنـاهـم مـن الطیبات و فضلناهم علی کثیر ممن خلقنا نفضیلا . ! ما فرزندان آدم را بسیار گرامی داشتیم ، و آنانرا بر مرکب های صحرائی و دریائی سوار کردیم ، و از غذاهای لذیذ و پاکیزه روزیشان نمودیم ، و بر بسیاری از مخلوقات خودمان برتریشان دادیم ، و آنهم چه برتری دادنی . اسراء ! 70 .

پـس هـر قـدر انـتفاع سایر موجودات از مخلوق بیشتر باشد ، اهمیت وجودی آن در نظام عالم بـیـشـتر است . تا برسد به موجودی که تمام موجودات عوالم امکانی از وجود او بهره مند میشوند ، و فقدانش باعث فنا و نابودی عالم می شود .

و از همین نظر است که تمام موجودات از وجود حجت وقت و خلیفه زمان بهره مندند ، که اگر حـجـت و امـام بـعـدی نباشد موجودات دیگر نابود خواهند شد . لولا الحجة لساخت الارض بـاهـلهـا ( 12 ) یـعنی ! اگر وجود حجت نباشد زمین اهلش را از میان می برد . و روایات زیـادی وارد شـده کـه رسـول خـدا صـلی الله عـلیـه و آله فـرمـوده ! اهل بیت من امان اهل زمین میباشند ( 13 ) .

فـوائدی کـه بـر وجـود حـجـت مـتـرتـب اسـت دو قـسـم اسـت ! یـک قـسم فوائدیست ناشی از اصل وجود حجت ، خواه ظاهر و محسوس باشد ، و خواه در پوشش حجاب و غیبت مستور باشد مانند نزول برکات ، و خیرات ، و دفع بلاء ، و سایر نعمت های دیگر ، که بر وجود حجت وقت و خلیفه حق مترتب است ، همچنانکه در اخبار آمده است . و قسم دیگر فوائدی است که بر ظـهـور و اسـتـیـلای آن حـجـت بـر امـور اسـت ، مـانـنـد فـصـل خـصـومـات ، و اجـرای احکام و حدود ، و اعانت مظلوم ، و امربمعروف ونهی از منکر ، و دفـع دشـمنان دین ، و رواج عدل و داد بین مردم . چنانکه در مجلد 13 بحار الانوار ص 129 در تـوقـیـع مـبـارک چنین آمده ! و اما وحبه الانتفاع بی فی غیبتی فکالانتفاع بالشمس اذا غـیـبـهـا عـن الابـصـار السـحـاب و انـی امـان لاهـل الارض کـمـا ان النـجـوم امـان لاهل السماء . ( 14 ) ( یعنی ! و اما انتفاع بوجود من در زمان غائب بودنم همانند بهره مند شـدن از آفـتـاب اسـت کـه ابـر آنـرا از نـظـرهـا بپوشاند ، و نیز وجود من امان است برای اهل زمین همچنانکه ستارگان امان اهل آسمانند ) .

دفـع شـبـهـة ! البـتـه قـرار دادن خـلیـفـه در زمـیـن ، نـاشـی از عـجـز خـداونـد مـتـعـال نـیست ، بلکه به واسطه عدم قابلیت موجودات در کسب فیض از مبداء فیاض است . کـه بـدون واسطه قابل ، تلقی فیض از فیاض مطلق ممکن نمیباشد . و آن خلیفه دارای دو مـقـام اسـت ! اول - مقامی است نسبت بحضرت باری - عز اسمه - که از حضرت او کسب فیض کرده ، و به موجودات افاضه می کند . و مقام دوم در رابطه با موجودات دیگر ، که بآنها فـیـض مـی رسـانـد . و لذا امـام فـرمـوده ! الحـجـة قـبـل الخـلق ، و مـع الخـلق ، و بـعد الخلق ( 15 ) . ( یعنی ! وجود آن حجت الهی پیش از آفرینش ، و همزمان و هماهنگ با آن ، و پس از آفرینش موجودات محقق بوده و هست ) . پس لازم است خلیفه الهی در تمام اعصار و زمانها باشد . تا به برکت وجود او عالم نظم پیدا کند ، و محفوظ بماند ، و بندگان خدا هم هدایت شوند .

قسمت دوم

بـاب اول - در بـیـان ایـن حـقیقت است که آن حجت اکنون در میان بشر است ، و شیعیان انتظار ظـهـورش را دارنـد و آن بـزرگـواری اسـت کـه در سـال 255 هـجـری قـمری در شهر سامره ـ سر من راءی ـ متولد شده ، و پدر بزرگوارش حـضـرت امـام حـسـن عـسـکـری علیه السلام و مادرش نرجس خاتون است ( 16 ) . و بر حسب روایات متعددة غیبتش طولانی می شود ، بطوری که بعضی دچار حیرت می گردند . و زمان ظـهـور و قـیـامتش را غیر از خداوند متعال کسی نمی داند . و ابتداء در مکه ظاهر می شود ، و خـود را مـعـرفی می کند . در بدء اءمر حدود سیصد و سیزده نفر از اطراف و اکناف بسرعت بـرق و سوار شدن بر ابر ، که شب در منزل ، و صبح همانروز - در غیر موسم حج - خود را در مـکـه مـی بـیـنـنـد ( 17 ) . و بـه حـضـورش تـشـرف پـیـدا مـی کـنـنـد ، و جـبـرئل هـم از طرف پروردگار عالم ، و با صدائی که جهانیان هر کس بلغت و زبان خود آنـرا مـی شـنـود ، ظـهـور و قـیـام آن بـزرگـوار را اعـلام مـی دارد ، و مـردم را به بیعت با آنـحـضرت دعوت می کند . و چون عده یاورانش زیاد شود ، و به ده هزار نفر رسد ، از مکه حـرکـت می کند ، و پس از استیلا دنیا را به عدل و داد گسترش می دهد ، بعد از آنکه پر از ظـلم و جـور شـده بـاشـد . و این علائم و اوصاف جز بر آن حضرت بر هیچکس دیگر منطبق نخواهد شد ، و این حالات هم تاکنون واقع نشده است .

بـاب دوم - در رفـع اسـتـبـعـاد از طول عمر آن حضرت است ، گرچه روایات زیادی در این بـاره از رسـول خـدا صـلی الله عـلیـه و آله و ائمـه مـعـصـومـین علیهم السلام در مجلد 13 بـحـارالانـوار ذکـر شـده اسـت ( 18 ) . و جـای سـخـن بـرای کسی باقی نگذاشته ، ولی تـصـور مـی کـنـم اگـر مـخـتـصـری تـوضـیـح و بـرهـان عـلمـی در اثـبـات طول عمر ذکر شود ، خالی از فایده نخواهد بود .

بدانکه ! رعایت بهداشت و حفظ الصحة در پوشیدن لباس هر فصلی ، و سکونت در جاهای مناسب از نظر حرارت و برودت و اعتدال هوا ، و خوردن طعام و آشامیدنی بموقع و مناسب و مـوافـق بـا مـزاج مـدخـلیـت تـامـی در سـلامـتـی بـدن و طول عمر دارد ، و کسی که مراعات بهداشت را از هر حیث و هر جهت بکند یک نوع مقدمه طبیعی بـرای سـلامـتـی خـود فـراهم نموده ، و با از مراجعه به پزشک بی نیاز گردد ( 19 ) . چـون حـیـات انـسـان ، و قـوامـم روح حـیـوانـی ، بـسـتـگـی بـاعـتـدال مـزاج دارد ، و اعـتـدال مـزاج هـم نـاشـی از اعتدال اخلاط اربعه است ( 20 ) .

چهار طبع مخالف سرکش