شرحی بر دعای ندبه صفحه 50

در تـفـسـیـر بـرهـان ذیل آیه مبارکه 24 سوره ابراهیم الم تر کیف ضرب الله مثلا کلمة طـیـبـة کـشجرة طیبة می فرماید ! ( مگر ندیدی خدا چگونه مثلی زد که سخن نیک چون درخت پـاکـیـزه اسـت ) کـه رسـول خـدا صـلی الله عـلیـه و آله فـرمـودن ! مـن اصـل آنـم و عـلی امـیـر المـؤ مـنـیـن فـرع آن ، و امـامـان از نسل او شاخه های آن ، و علم ائمه میوه آن ، و شیعیانشان برگهایش هستند . ( 172 )

و از حضرت صادق علیه السلام روایت شده که فرمود آیه کشجرة طیبة مثلی است که خـدا بـرای اهـل بـیـت پـیـغـمـبـرش زده اسـت ، و بـرای دشـمـنـانـشـان آیـه و مـثـل کـلمـة خـبـیـثـة کـشـجـرة خـبـیـثـة را ، راوی گـویـد گـفـتـم آیـه ! تـوتـی اکـلهـا کـل حین بازن ربها را چه می فرمائید ؟ گفت ! مقصود آن است که ائمه شیعیانشان را که در ایـام حـج و عـمـره بـه زیـارت مـشـرف مـیـشـونـد حـکـم شـعـی حلال و حرام را برای آنان توضیح میدهند . ( 173 )

فائدة ! تمثیل آن حضرت و جود خود و علی را به شجره واحده برای آنست که میوه و برگ یـه درخـت از حـیـث طـعم و رائحه و رنگ اختلافی ندارند همگی یک نوع میباشند ، ولی میوه و بـرگ درخـتـان مـخـتلف از هر جهت اختلاف دارند هم از حیث طعم که بعضی شیرین و بعضی تـرش و بـعـضـی تـلخـنـد ، و هـم از جـهـت رنـگ و بـو ، و هـم از حـیـث شکل و مقدار ، و ازاین نظر گویا میخواهد به مردم اعلام کند که من و علی از جهت ارشاد خلایق متحدیم و اختلافی نداریم .

فـائده دیـگـر ! تـمـثـیـل بـه شـجره برای آنست که از تمام اجزای درخت بهره مندی حاصی میشود ، هم از میوه و هم از برگو هم از شاخه ، بعلاوه ممکن است از سایه آن هم منتفع شوند . و مـردم در هـر دوره و زمـان از پـیـغـمـبـر و اهـل بیت او علیهم السلام از نظر عقائد واخلاق و رفـتـار و گـفـتـارشـان حـتـی از مـجـاورت بـا ایـشـان مـتفع میشوند در مجلد 9 بحار صفحه 289 ( 174 ) از جـابـربـن عـبـدالله انـصـاری نـقـل شـده کـه گـفـت ! سـئوال کـردم از پـیغمبر صلی الله علیه و آله از میلاد علی بن ابی طالب آن حضرت آهی کـشـیـد بـعـد فـرمود از جابر تو از من سئوال کردی از بهترین مولود در شباهت به عیسی مـسـیـح ( ع ) خداوند علی را خلق کرد از نور من و آفرید مرا از نور خود و من و علی هر دو از یک نور میباشیم .

و احله محل هارون من موسی فقال له انت من یبمنزله هارون من موسی الا انه لا نبی بعدی

تـرجـمـه !

( و پیغمبر علی را نسبت به خود در مقامی همانند مقام هارون به موسی نشانید و به او گفت تو از منی بمنزله هارون نسبت به موسی جز آنکه بعد از من پیغمبری نیست ) . ( 175 )

شـرح ! در کـتـاب کـفایة الخصام ترجمه کتاب غایة المرام ـ بحرانی ـ صفحه 183 یکصد روایت از طرق عامه نقل کرده که پیغمبر به علی فرمود ! انت منی بمنزلة هارون من مـوسـی الا انه لا نبی بعدی و ما در اینجا بذکر یک روایت آن اکتفا می کنیم صاحب کتاب اربعین بسند خود از ابراهیم بن سعید جوهری وصی مامون خالیفه عباسی از ماءمون و او از مـهـدی و او از مـنـصـور و او از پـدرش و جـدش از ابـن عـبـاس نـقـل مـی کـند که او گفت ! شنیدم از عمر بن خطاب وقتی که جمعی نزد او بودند و سخن از مـنـافـقـان اسـلام بـود ، گـفـت ! امـا دربـاره عـلی بـن ابـی طـالب مـن خـود از رسـول خـدا شنیدم که گفت ! سه خصلت در اوست ، و عمر گفت ! من دوست داشتم که یکی از آنـهـا در مـن بـاشـد و آن مـرا بـهـتـر بـود از تـمـام دنیا و نعمت های دنیا ، آنگاه گگفت ! من و ابوبکر و ابوعبیدة و جمع کثیری در خدمت آن حضرت بودیم واو دست مبارکش را بر پشت یا شـانـه عـلی گـذاشـت و فـرمـود یـا عـلی انـت اول المـومـنـیـن ایـمـانـا و اول المسلمین اسلاما و انت منی بمنزلة هارون من موسی .

خـلاصـه آنکه اخباری که در این باب چه از طرق عامه و چه از طرق خاصه وارد شده زیاد اسـت ، و ایـن حـدیـث ، چـهـلمـیـن روایـت از احـادیـث عـامـه اسـت ، و اقـتـصـار بـه آن از بـاب الفضل ما شهدت به الاعداء است .

بـدانـکـه مقام هارون نسبت به حضرت موسی مقام خلافت و شرکت در انجام امور نبوت بوده چـنـانـکـه خـداونـد در قـرآن کـریـم ـ سـوره طـه آیـه 29 ـ از قـول مـوسـی ( ع ) فـرمـایـد ! و اجـعـل لی وزیـرا مـن اهـلی ، هرون اخی ، اشدد به ازری و اشـرکه فی امری و برای من وزیری از کسانم قرار ده ، و آن هارون برادرم را ، و پشت مـرا بوسیله او محم کن ، و او را در کارم شریک گردان . آنگاه از طرف خدا خطاب آمد ! قد اوتـیـت سـولک یـا مـوسـی ای مـوسـی مـسـالت تـو قبول شد ( و تو مطلوب خود را یافتی ) .