شرحی بر دعای ندبه صفحه 8

ابن اءبی قره که نامش اءبو الفرج محمد بن علی بن یعقوب بن اسحق بن اءبی قره است ، از عـلمـای قـرن چـهـارم و صـاحـب تـاءلیـفـاتی است . و او دعای ندبه را در کتاب خود از بزوفری نقل کرده ، و ابن المشهدی هم از او نقل می کند .

بزوفری لقب پدر محمد بن حسین بن علی بن سفیان می باشد و او از علمای بزرگ امامیه در قرن چهارم است . و

شرح او در کتب رجال آمده و از جمله مشایخ ، شیخ مفید است . و در خاتمه مستدرک چنین آمده که ! شـیـخ ابـو عـلی طـوسـی در مـواضـع عـدیـده ای از کـتـاب اءمـانـی خـود ، از والد بزرگوارش ، و او از شیخ مفید ، و او از ابوجعفر بزوفری روایت کرده و پس از ذکر نام او مطلب رحمت برایش نموده است . ( 33 ) و ابوجعفر کنیه محمد ، که پسر است ، مـیـبـاشـد ، نـه پدر و در این صورت روایت شیخ مفید از او با کلمه رحمت اشعار بر مدح او دارد .

ترجمه و شرح دعای ندبه

الحمد لله الذی لا اله الا هو

تـرجـمـه !

ستایش خداوندی را سزا است که هیچ معبود بحقی جز ذات مقدس او نیست .

شرح ! بدانکه حمد در برابر احسان اختیاری است . ولی مدح ستایش بر مطلق احسان و نـیـکـی اسـت . و شکر ستایش در برابر نعمت می باشد . خواه بزبان باشد ، که آن را ثـنـا گـویـند . و یا بقلب که اعتقاد به صفات نیک نعمت دهنده داشته باشد . و یا بسایر اءعـضـاء و جـوارح ، کـه آن تـحـمـل زحـمـات اطـاعـت و فـرمـانـبـری نـعـمـت دهـنـده بـاشـد . حاصل آنکه شکر ، عملی است در مقابل نعمت منعم . و چون هر کمالی از رشحات فیض کمالات حـضـرت حـق اسـت ، و کـمـال حـضـرت حـق تـعـالی مـفـیـض کـمـال هـر مـوجـودی اسـت ، پـس سـتـایـش کـمـال هـر مـوجـودی بـازگـشـت بـسـتـایـش کـمـال حـضـرت اءحـدیـث اسـت . لذا بـصـورت جـمـله الحـصـاریـه گـفـته می شـود الحـمـدلله کـه تـمـام افـراد حـمـد مـخـتـص اسـت بـه خـداونـد مـتـعـال ، و سـتـایـش هـر حـمـد کننده نسبت بهر محمودی ستایش خداوند است ، خواه حمد کننده التفات باین مطلب داشته باشد و خواه غافل باشد .

حـمـد را هـم مـراتـبـی اسـت ! اول - حـمـد و ثـنای حضرت حق بر کمالات ذاتیه خود . چنانکه رسـول خـدا صـلی الله علیه و آله فرمود ! لا احصی ثناء علیک کما اثنیت علی نفسک ( 34 ) . یـعـنـی ! ( مـن نـتـوانم ثنای تو را نمایم آن نحوی که تو بر ذات مقدس خود ثنا گـوئی ) . دوم - حـمـد و ثـنـای مـلائکـه مقربین عالم اءعلی و آسمانها . سوم - حمد و ثنای افراد انسان در برابر نعمتهای ظاهری و باطنی . چهارم - حمد و ثنای سایر موجودات که هـر یـک بـا زبـان خـویـش در مـقـام ستایش حضرت حق می باشند و ان من شی ء الا یسبح بـحـمـده و لکـن لا تفقهون تسبیحهم - اسراء آیه 44 - یعنی ! ( و هیچ موجودی نیست مگر اینکه تسبیح و ستایش او را می کند ولی شما تسبیح آنها را نمی فهمید ) . وتمام موجودات عالم هر یک بزبانی ستایش حق تعالی را می کنند .

آنچه در چشم جهان بینت نکو است