- سخن نخست 1
- اشاره 3
- زیارت اربعین جابر 19
- اشاره 19
- زیارت اربعین اهل بیت: 27
- اشاره 27
- گاه شمار سفر اسارت 28
- جغرافیا و مسیرهای سفرکاروان اسارت 30
- فرهنگ سازی زیارت اربعین 33
- اشاره 33
- امام صادق علیه السلام و فرهنگ سازی زیارت اربعین 35
- امام عسکری علیه السلام و فرهنگ سازی اجتماعی زیارت اربعین 35
- جغرافیای شیعه 51
- اربعین امتداد عاشورا 59
- مهدی شناسی در لغت و اصطلاح 65
- پیوندها در زیارت نامه ها 82
- تحلیل و آنالیز اجتماعی / رفتاری حماسه اربعین 87
چرایی اربعین حسینی
اشاره
چرایی اربعین حسینی
در زمینه چرایی و چیستی اربعین حسینی، باید به سه رویداد تاریخی توجه کرد و آنگاه بر اساس آن ها به کشف و فهم حقیقت اربعین پرداخت.
زیارت اربعین جابر
اولین رویداد تاریخ ساز اربعین حسینی، زیارت تاریخی جابربن عبدالله انصاری(1) در روز اربعین است.
جابر این صحابی پیامبر9 در سال 61 هجری، 76 ساله (و احتمالا نابینا) و ساکن مدینه بود. او رویداد عاشورا را ابتدا از خبر غیبی ام سلمه مطلع شد. ام سلمه هم از طریق خاکی که پیامبر9 از قتلگاه سیدالشهدا7 به او داده بود و در روز عاشورا خون شده بود، از عاشورا خبردار شد و آن را به اطلاع خواص رسانید. کمی بعد خبر حادثه عاشورا با آمدن پیک ابن زیاد پیش والی مدینه، در شهر منتشر شد. که این ایام مصادف است با اوایل ماه صفر که جابر به قصد زیارت امام حسین7 به سوی کربلا می رود.(2)
1- [1] . جابر پانزده سال پیش از هجرت، در مدینه به دنیا آمد. او و پدرش «عبدالله» از پیشتازان اسلام بودند؛ پدرش در جنگ اُحُد به شهادت رسید. جابر از یاران با وفای پیامبر 9 بود که در 19 غزوه شرکت کرد. وی از صحابه شیعی پیامبر 9 بود و همواره از مدافعان اهل بیت : به شمار می آمد. جابر، راوی احادیث متعددی از پیامبر 9 است که از جمله آنها احادیثی درمورد امامت و فضلیت اهل بیت : است و مانند حدیث لوح که دربردارنده نام امامان شیعه از زبان پیامبر 9 است او همچنین در سلسله راویان احادیث مشهور شیعی مانند حدیث غدیر، حدیث ثقلین و حدیث شهر علم قرار دارد. جابر را از اصحاب پنج امام (از امام علی 7 تا امام باقر 7 ) دانسته اند. او در زمان حکومت امام علی 7 از آن حضرت حمایت کرد و پس از واقعه عاشورا، نخستین زائر امام حسین 7 بود که در روز اربعین به کربلا رسید و آن امام را زیارت کرد. همچنین بنابر روایات، او سلام پیامبر 9 را به امام باقر 7 رساند. جابر سرانجام در سال 78 (74 یا 79) هجری از دنیا می رود و پیکرش در «قبرستان بقیع» دفن می شود. ر.ک: دانشنامه جهان اسلام، مدخل جابر.
2- [2] . سفر امام حسین 7 از مکه به کربلا 22 روز طول کشید. این در حالی است که مسافت مدینه تا کوفه و کربلا کمتر است و بین 12 تا 15 روز بیشتر طول نمی کشد.