- سخن نخست 1
- اشاره 3
- زیارت اربعین جابر 19
- اشاره 19
- اشاره 27
- زیارت اربعین اهل بیت: 27
- گاه شمار سفر اسارت 28
- جغرافیا و مسیرهای سفرکاروان اسارت 30
- فرهنگ سازی زیارت اربعین 33
- اشاره 33
- امام صادق علیه السلام و فرهنگ سازی زیارت اربعین 35
- امام عسکری علیه السلام و فرهنگ سازی اجتماعی زیارت اربعین 35
- جغرافیای شیعه 51
- اربعین امتداد عاشورا 59
- مهدی شناسی در لغت و اصطلاح 65
- پیوندها در زیارت نامه ها 82
- تحلیل و آنالیز اجتماعی / رفتاری حماسه اربعین 87
شفاف نیست. در این زمینه به تدریج برخی پرسش ها و ابهامات پدیدار گشته تا بدان حد که امروزه درباره زمان و مراحل و سیر سفر تردیدهایی مطرح شده است و برخی بازگشت اهل بیت: به کربلا را زیر سؤال برده اند.(1)
از جهت اربعین پژوهی، آن چه تقریباً امروزه مشهور بوده و پذیرفته شده است، شهرت بازگشت کاروان اسارت در واپسین ساعات روز اربعین به کربلا است. بدین جهت در این اثر تنها گزارشی اجمالی از گاه شمار و جغرافیای سفر ارائه می گردد.
گاه شمار سفر اسارت
گزارش اجمالی گاه شمار سفر کاروان اسارت که بازگشتن اهل بیت: به کربلا در اربعین را باورپذیر می سازد، ارائه می گردد:
گاه شمار سفر کاروان اسارت
11 محرم
حرکت از کربلا
12
ورود به کوفه
13
دفن پیکر شهدا توسط امام سجاد7 با همکاری بنی اسد
15
قول اول برای ارسال اهل بیت: به شام
18 – 20
قول دوم برای ارسال اهل بیت:
طی مسافت از کوفه به شام از مسیر حاشیه فرات تا دمشق در مدت10 تا 15 روز(2) (همراه با سرعت سیر سریع و همراه با خشونت)
1- [1] . این شبهه اولین مرتبه توسط سیدبن طاووس مطرح شد و بعدها مورد تایید و ترویج محدث نوری و شیخ عباس قمی و شهید مطهری و برخی از تاریخ پزوهان معاصر گردید.
2- [2] . مسافت بین کوفه و دمشق در حدود 600 کیلومتر است. این مسافت را یک هفته ای تا 10 روزه طی می کنند. امام حسین 7 ، فاصله 470 کیلومتری مدینه و مکه را پنج روزه پیمودند (تقریبا روزانه 90 کیلومتر) در نتیجه مسافت شام تا کربلا را که حدود 570 کیلومتر است، طی هفت روز به راحتی می توان پیمود. و مسافت شام تا کوفه را به طور عادی هشت روزه می توان طی کرد. خصوصا که سرعت شتر در بیابان به دوازده کیلومتر و در شتر تندرو (جماز) حتی به 24 کیلومتر در ساعت می رسد.