درآمدی برچیستی وچرایی حماسه عظیم اربعین حسینی صفحه 35

مسئله فرهنگ سازی برای اربعین، در دوران 150 ساله امامت، از زمان امام صادق7 تا پایان دوران امامت امام عسکری7 و در قالب دو اقدام در راستای فرهنگ سازی برای اربعین صورت می گیرد که عبارت اند از:

امام صادق علیه السلام و فرهنگ سازی زیارت اربعین

در زمانه درگیری های عباسی/ اموی، امام صادق7 بر بستر فرصت های تاریخی پیش آمده در گسترده ترین فرهنگ سازی برای جامعه شیعه بر بنیان حماسه حسینی، به سرعت تلاش می نماید تا زمینه های اولیه فرهنگ شیعی را پی ریزی کند. امام در این فرهنگ سازی از دو فرصت بهره می گیرد.

فرصت زمان؛

فرصت نیرو و منابع انسانی؛

فرصت زمان در استفاده از فرصت تاریخی حضورهای پراکنده خود در عراق است (که به اجبار توسط خلفای تازه به دوران رسیده عباسی صورت می گیرد)؛ و فرصت منابع در همراه سازی شاگردانی است که تربیت یافته پدر و خودش هستند.

بر بستر این فرصت های دوگانه است که امام، ابتدا به احیا و ترویج زیارت عاشورا (که توسط امام باقر7 بنیان گذاری شده بود) می پردازد و آنگاه که عاشورا در جامعه شیعه شناخته می شود برای یکی از یاران جوانش به نام صفوان جمال به معرفی زیارت اربعین می پردازد و زیارت اربعین را به او تعلیم می دهد.(1)

امام عسکری علیه السلام و فرهنگ سازی اجتماعی زیارت اربعین

امام عسکری7 آخرین امام دوران حضور امامان شیعه در جامعه است و دومین اقدام برای فرهنگ سازی اربعین توسط ایشان صورت می گیرد. آن هم در پایان دوران حضور خط امامت، که جامعه شیعه شکل گرفته و بسیاری از فرهنگ های عمومی زیارت تعریف شده است و زیارت های مختلفی برای