- سخن نخست 1
- اشاره 3
- زیارت اربعین جابر 19
- اشاره 19
- اشاره 27
- زیارت اربعین اهل بیت: 27
- گاه شمار سفر اسارت 28
- جغرافیا و مسیرهای سفرکاروان اسارت 30
- فرهنگ سازی زیارت اربعین 33
- اشاره 33
- امام صادق علیه السلام و فرهنگ سازی زیارت اربعین 35
- امام عسکری علیه السلام و فرهنگ سازی اجتماعی زیارت اربعین 35
- جغرافیای شیعه 51
- اربعین امتداد عاشورا 59
- مهدی شناسی در لغت و اصطلاح 65
- پیوندها در زیارت نامه ها 82
- تحلیل و آنالیز اجتماعی / رفتاری حماسه اربعین 87
معصوم در آخرالزمان خواهد بود،(1) بدین جهت بسترسازی ها برای پیدایش آن دولت حقه باید ابتدا در جامعه شیعه فراهم گردد.(2) اربعین بزرگ ترین سرمایه اجتماعی است که در جمع بین عاشورا و مهدویت و معبری بین آن دو، می تواند بسترساز این رسالت باشد.
مستند این ادعا روایاتی است که تصریح دارد علت تأخیر ظهور نه قوت جبهه باطل و یا گسترش ظلم جهانی، بلکه پراکندگی جامعه شیعه و نبود هم گرایی بین آنان با هدف منجی خواهی است.(3) این درحالی است که امروزه ترکیب تهاجم فرهنگی و دورافتادگی جغرافیایی و فاصله های نژادی در کنار مرزبندی های سیاسی، به شدت باعث دورافتادگی جوامع شیعه در منطقه خاورمیانه و شبه قاره هند و... از همدیگر شده است. وضع اقلیت های شیعه در جهان شرق و غرب هم چندان مطلوب نیست.
در این شرایط تنها عنصر و سرمایه اجتماعی/ فرهنگی که می تواند فارغ از تمام تعین ها و اختلاف ها، به هم گرایی جوامع شیعه یاری رساند، تجمع و پیاده روی اربعین است.
شیعیان حدود 25 درصد تا 30 درصد از کل جمعیت مسلمانان را تشکیل می دهند. در حدود 300 میلیون تا 350 میلیون نفر هستند. بیشتر
1- [1] . عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ دَوْلَتُنَا آخِرُ الدُّوَلِ وَ لَنْ یَبْقَ اهل بیت : لَهُمْ دَوْلَهٌ إِلَّا مُلِّکُوا قَبْلَنَا لِئَلَّا یَقُولُوا إِذَا رَأَوْا سِیرَتَنَا إِذَا مُلِّکْنَا سِرْنَا مِثْلَ سِیرَهِ هَؤُلَاءِ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ الْعاقِبَهُ لِلْمُتَّقِین (الغیبه للطوسی، ص4علیه السلام 3).
2- [2] . البته این فرایند می تواند ابتدا با شکل گیری حکومت های منطقه ای شیعی مانند جمهوری اسلامی ایران و یا پیدایش حوزه های علمیه وعده داده شده با رسالت جهانی سازی تشیع مانند حوزه علمیه قم صورت بگیرد.
3- [3] . الإحتجاج، الطبرسی، ج 2، ص499: لَوْ أَنَ أَشْیَاعَنَا وَفَّقَهُمْ اللَّهُ لِطَاعَتِهِ عَلَی اجْتِمَاعٍ مِنَ الْقُلُوبِ فِی الْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ عَلَیْهِمْ لَمَا تَأَخَّرَ عَنْهُمُ الْیُمْنُ بِلِقَائِنَا وَ لَتَعَجَّلَتْ لَهُمُ السَّعَادَهُ بِمُشَاهَدَتِنَا عَلَی حَقِّ الْمَعْرِفَهِ وَ صِدْقِهَا مِنْهُمْ بِنَا فَمَا یَحْبِسُنَا عَنْهُمْ إِلَّا مَا یَتَّصِلُ بِنَا مِمَّا نَکْرَهُهُ وَ لَا نُؤْثِرُهُ مِنْهُم: اگر شیعیان ما _ که خداوند آنان را به اطاعت از خود موفق گرداند _ دل هایشان بر وفای به پیمانی که بدان موظف هستند، اتفاق می کردند، قطعاً توفیق ملاقات با ما برای آنان به عقب نمی افتاد، و قطعا سعادت مشاهده ما، بر اساس معرفت دقیقی و صداقت دل، به زودی برای آنان حاصل می شد.)