- سخن نخست 1
- اشاره 3
- زیارت اربعین جابر 19
- اشاره 19
- زیارت اربعین اهل بیت: 27
- اشاره 27
- گاه شمار سفر اسارت 28
- جغرافیا و مسیرهای سفرکاروان اسارت 30
- اشاره 33
- فرهنگ سازی زیارت اربعین 33
- امام صادق علیه السلام و فرهنگ سازی زیارت اربعین 35
- امام عسکری علیه السلام و فرهنگ سازی اجتماعی زیارت اربعین 35
- جغرافیای شیعه 51
- اربعین امتداد عاشورا 59
- مهدی شناسی در لغت و اصطلاح 65
- پیوندها در زیارت نامه ها 82
- تحلیل و آنالیز اجتماعی / رفتاری حماسه اربعین 87
اربعین و مهدویت
مهدی شناسی در لغت و اصطلاح
«مهدی» اسم مفعول و به معنای هدایت شده است. البته گاهی نیز در معنای فاعلی به معنای «هدایت کننده» به کار می رود. کلمه «مهدوی» هم صفت انتسابی است که به معنی منسوب به مهدی به کار می رود. واژه مهدویت هم از نظر لغوی مصدر جعلی است. پس مهدویت، از واژه مهدی گرفته شده است تا کارکرد مصدری بیابد. در واقع مهدویت در اصل همان کلمه مهدی است که یای مشدد و تا به آن اضافه شده و به صورت مصدر جعلی به کار می رود. یعنی مهدوی بودن.
در اصطلاح کلامی _ حدیثی مهدویت به معنای تمامی آموزه های اسلامی مرتبط با مهدی موعود در اسلام است. آموزه های مشترک که در همه فرقه های اسلامی با شدت و ضعف نمود معرفتی و ایمانی دارد. مبنای آن در تعالیم پیامبر اسلام9 بوده که از جهت آینده نگری، آینده ای درخشان را در پایان تاریخ برای اسلام بر محور شخص و قیام مهدی[ پیش بینی نموده است.
انتظار کلمه ای عربی از ریشه نظر در باب افتعال است که به معنای «چشم به راه بودن» است. در اصطلاح شیعی، به این معناست که شیعیان باید منتظر ظهور امام زمان[، که غائب هست، باشند و او را از یاد نبرده و هر لحظه به یاد او باشند و برای ظهورش دعا کنند. در فرهنگ شیعی برای انتظار احادیث فراوان وجود دارد.(1)
در اندیشه شیعی، دوگانه مهدویت و انتظار، به معنی آینده نگری پیوسته و پویا است. بدین معنی که پایان تاریخ با حکومت عدل جهانی مبتنی بر
1- [1] . دراین زمینه ر.ک: میکال المکارم و منتخب الاثر.