با پیشوایان هدایتگر صفحه 130

عنصرهای نیکان

عنصرهای نیکان

وَعَناصِرَ الأبْرارِ;

و (سلام بر شما) ای عنصرهای نیکان.

ائمّه علیهم السلام عنصرهای نیکان هستند. واژه «عناصر» جمع عنصر است. می گویند: عنصر فلانی، عنصر باارزش و پاکی است; یعنی اصل پاک و پاکیزه دارد، صحیح النسب است و نسب او آلودگی ندارد.

واژه «ابرار» نیز جمع برّ است. بَرّ به فتح «باء» به معنای آدم خوب است و بِرّ به کسر «باء» یعنی خوبی. «زید آدم خوبی است»; یعنی دارای صفات خوب است. خوبی های این آدم از کجاست؟ از کجا گرفته شده؟ سرچشمه آن ائمّه علیهم السلام است که عناصر ابرار هستند.

در کتاب های لغت واژه «عنصر» را به «اصل» معنا کرده اند و گفته اند: «اصل الشیء عنصره، عنصر الشیء أصله».1

در این زمینه معنایی به ذهن می رسد که برای آن از لغت شاهد باید آورد. به نظر می رسد، «عنصر» به معنای زبده، خلاصه و مایه نیز باشد. بنابراین معنا و با مسامحه در تعبیر، ائمّه علیهم السلام خلاصه، چکیده و عصاره ابرار هستند.

ولی دقیق تر از این ها، به ذهن می رسد ـ و البته باید درباره آن بیشتر تحقیق کرد ـ که بگوییم: هم چنان که در اثر پیشرفت علم مقدار کثیری از شکر یا نمک را در یک قرص می گنجانند و به آن به اصطلاح عربی «مُرَکَّز» گویند. اگر «عناصر الأبرار» را این گونه هم معنا کنیم، صحیح است.

امّا اگر از آن خصوصیات بگذریم و عنصر را به معنای اصل بگیریم; یعنی ائمّه علیهم السلام اصول ابرار از حیث خوب بودنشان هستند. پس همه خوبی های نیکان از ائمّه است، همان گونه که روایات هم بیان گر همین معنا هستند، از جمله این که فرموده اند: