با پیشوایان هدایتگر صفحه 230

2 . وصایای خصوصی.

وصایای عمومی سفارش هایی است که برای عموم مردم بوده است; از جمله «حدیث ثقلین» که برای عموم مردم و به ویژه برای اصحابی که در حضورش بودند، بیان فرمودند.

وصایای خصوصی برای افراد خاصی از اصحابشان بود. در روایتی آمده که پیامبر خدا صلی اللّه علیه وآله به عمّار چنین سفارش فرمود:

یا عمّار! إذا رأیت علیّاً سلک وادیاً وسلک الناس وادیاً غیره فاسلک مع علی ودع الناس;1

ای عمّار! هر گاه دیدی علی راهی را می پیماید و مردم راه دیگری را، تو با علی باش و با مردم کاری نداشته باش!

این وصیّت که به طور مشروح آمده، در کتاب ها و منابع معتبر نقل شده است. این وصیّت به جهت خاصّی به طور خصوصی به عمّار گفته شده است. از طرفی حضرتش در بین عموم درباره عمّار فرموده اند:

تقتلک فئة باغیة;2

تو را گروهی ستم کار به قتل می رسانند.

اگر آن حضرت به صورت عمومی چنین فرموده اند که عمّار را گروهی ستم گر به قتل می رسانند و از طرفی به عمّار آن وصیّت خصوصی را فرموده و او عمل نموده، در نتیجه خود عمّار میزان گشته، از این رو آن گاه که در صفّین آتش جنگ روشن شد و بعضی از مردم متحیّر بودند که راه حق کجاست، عمّار میزان شناخت حق از باطل شد.

البته تحیّر آن مردم در آن شرایط به خاطر نقص آن ها بوده، وگرنه با وجود آن حضرت امیر نباید تحیّر، شکّ و فتنه ای باشد.