با پیشوایان هدایتگر صفحه 294

از طرفی، اگر بخواهند سرّی از اسرار را بگویند، نخست آن فرد را امتحان می نمایند; چرا که در طرف مقابل ظرفیّت لازم است. در روایاتی که پیش تر گذشت، گفته شد که فقط سه گروه تحمّل این اسرار را دارند: فرشته مقرّب، پیامبر مرسل و مؤمنی که خداوند دلش را به ایمان بیازماید; از این رو امیر مؤمنان علی علیه السلام به سینه مبارک اشاره می کرد و می فرمود:

إنّ هاهنا لعلماً جمّاً لو أصبتُ له حملة;6

همانا در این جا علمی انباشته شده که اگر حاملانی می یافتم بازگو می کردم.

آن حضرت نفرمود: متحمّل نمی شوند، یا صعب و دشوار است; بلکه فرمود: اگر حاملانی پیدا کنم و اهلیّت داشته باشند، چیزی به آن ها می سپارم.

آری، بایستی اهلیّت و لیاقت باشد وگرنه به هر کسی علم داده نمی شود و به هر کسی هر چیزی را نمی توان گفت. در بین اصحاب ائمّه علیهم السلام کسانی بودند که برخی از اسرار را نتوانستند نگهداری کنند و اسباب زحمت خود و ائمّه علیهم السلام شدند.

کوتاه سخن این که این عبارت از زیارت جامعه بیان گر این است که ائمّه محرم اسرار خداوند متعال هستند و این، از مقامات ویژه آن هاست.

از طرفی حقایق عالم یا آشکار هستند، یا نهان. آن چه آشکار است و یا خواهد شد، نزد ائمه علیهم السلام وجود دارد و هر کسی از مردم به مقدار وسع خود بر این حقایق آگاه می شود و بهره مند می گردد و آن چه پنهان است، نزد ائمه علیهم السلام وجود دارد که بخشی از آن را برای اشخاص به گونه حساب شده، فاش کرده اند و بخشی را فاش نکرده اند. این اشعار از امام سجّاد علیه السلام نقل شده است:

إنّی لأکتم من علمی جواهره *** کی لا یری الحق ذو جهل فیفتننا

وقد تقدّم فی هذا أبو حسن *** إلی الحسین وأوصی قبله الحسنا

ورُبّ جوهر علم لو أبوح به *** لقیل لی أنت ممّن یعبد الوثنا;7