با پیشوایان هدایتگر صفحه 445

شهود و شهادت، همان حضور است یا با بصر و چشم و یا با بصیرت و بینش.

آن گاه راغب اصفهانی عبارت لطیف و دقیقی را مطرح می کند و می گوید:

لکن الشهود بالحضور المجرّد أولی والشهادة مع المشاهدة أولی.5

اگر بخواهیم حضور مجرّد از مشاهده را اراده کنیم، این کاربرد با کلمه «شهود» بهتر خواهد بود و آن گاه که حضور قلبی و مشاهده با بصیرت باشد، بهتر است از واژه «شهادة» استفاده کنیم.

بنابراین، وقتی حضور و مشاهده باشد، این شهادت اِخبار نخواهد بود; بلکه اعلام است و اِخبار با اعلام تفاوت دارد. روشن است که این دقّت ها خیلی مفیدند و ثمره دارند.

وقتی من شهادت می دهم و می گویم: أشهد أن لا إله إلا اللّه وأشهد أنّ محمّداً رسول اللّه وأشهد أنّ علیّاً ولی اللّه; این شهادت اِخبار است و احتمال صدق و کذب دارد، یا آن چه را یافته ام اعلام می کنم.

به سخن دیگر، آیا در واقع این شهادت ها اِخبار هستند یا انشا؟

از این رو استاد ما آقای گلپایگانی رحمه اللّه می فرمود: «بعید نیست که ما شهادت را از سنخ انشا قرار دهیم نه اِخبار».

البته این نکته مفیدی است که انسان با گفتن شهادتین این واقعیّت را اعلام می کند. شاید آیه ای از قرآن مجید مؤیّد این معنا باشد، آن جا که می فرماید:

(لا تَقُولُوا ثَلاثَةٌ انْتَهُوا خَیْرًا لَکُمْ إِنَّمَا اللّهُ إِلهٌ واحِدٌ);6