با پیشوایان هدایتگر صفحه 451

گاهی می گویید که من شهادت می دهم آن گونه که خداوند متعال شهادت می دهد.

به نظر نگارنده، تعبیر دوم درست است.

به سخن دیگر، باید گفت که حرف «کاف» به معنای مثل است و شبیه با مثل تفاوت دارد; یعنی «مشهود به» من، همان «مشهود به» خداوند متعال است و خود اوست نه شبیه او; «مشهود به» من که وحدانیّت خداوند متعال است، مطابق همان واقعیتی که «مشهود به» خداوند متعال است.

آن چه خداوند متعال شهادت می دهد و وحدانیّت خود را اعلان می کند، همان را من اعلان می کنم. از این رو، چنین بیانی تمثیل می شود نه تشبیه.

پس از اتخاذ این مطلب احتیاطاً به کتاب المفردات راغب اصفهانی نگاه کردم و دریافتم که او نیز همین معنا را برای کاف بیان کرده است. او در ذیل عنوان «الکاف» می نویسد:

الکاف للتشبیه والتمثیل... وقوله: (کَالَّذی یُنْفِقُ مالَهُ) الآیة، فإنّ ذلک لیس بتشبیه وإنّما هو تمثیل، کما یقول النحویون مثلاً: فالاسم کقولک زید، أی مثاله قولک زید، والتمثیل أکثر من التشبیه، لأنّ کلّ تمثیل تشبیه ولیس کلّ تشبیه تمثیلاً;2

با توجه به این متن حرف «کاف» برای دو معنا می آید: تشبیه و تمیثل.

در مغنی اللبیب ابن هشام نیز به این دو معنا اشاره شده است.3

واقع مطلب این است که همه موجودات، ادلّه و برهان های وجود خداوند متعال هستند که آفریدگاری حکیم برای جهانیان است. خداوند از این طریق وحدانیّت خود را اعلان می کند. چنین وحدانیّتی نزد من ثابت و محقّق است و این تحقّق را اعلان می کنم و معنای این فراز همین است.

از این رو همین آیه در المفردات فی غریب القرآن و معجم المقاییس اللغه مطرح شده است که (شَهِدَ اللّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ وَالْمَلائِکَةُ وَأُولُوا الْعِلْمِ) یعنی چه؟4