سلمان فارسی صفحه 28

خدای سبحان که این موجود (یعنی ) را آفرید خواست در درجه اول این موجود ((انسان )) باشد و آنگاه اراده کرد که ((آزاده )) باشد . بنابراین هر آنچه که با این ((انسانیت )) و ((آزادگی )) ناسازگار باشد و دایره عمل آنها را محدود نماید با فطرت انسانی منافات داشته ناهماهنگ است

و با آنچه خدای سبحان برای انسان اراده فرموده منافات دارد (بحث راجع به این آزادی و حقیقت ، حدود و ضوابط آن از نظر اسلام بحثی دقیق و عمیق است اما جای آن این جا نیست و ناگزیر باید به فرصت و مجالی دیگر واگذار شود) .

از جانب دیگر : خداوند پیامبران را بر انگیخت و کتابها را فرو فرستاد تا مردم را پاک گرداند و تزکیه نماید و از یک سو آنها را پرورش دهد و از دیگر سو کتاب و حکمت بدانان بیاموزد . آنگاه ((آهن )) را آفرید که در آن بیمی - یا قدرتی - سخت است . در مقام بیان این عناصر چنین فرموده : ((اوست کسی که در میان مردم عامی پیامبری از خود ایشان فرستاد تا آیات خدا را بر ایشان بخوانند و آنان را تزکیه کنند و کتاب و حکمت بیاموزندشان )) . (81)

و فرمود : ((همانا فرستادگانمان را همراه با بینات (براهین روشن ) فرستادیم و با ایشان کتاب و میزان (ترازو) نازل کردیم تا مردم به مردم به عدل و داد قیام کنند و آهن را آفریدیم که در آن بیمی سخت - یا قدرتی بسیار - و منافعی برای مردم است . و تا خدا بداند چه کسی به سبب ایمان غیبی (بدون مشاهده با چشم سر) او و رسولانش را یاری می کند . . . )) . (82) و دعای ابراهیم و اسماعیل را چنین حکایت فرموده است : ((پروردگار! و در میان آنها پیامبری از خودشان برانگیز که آیات تو را بر ایشان بخواند و کتاب و حکمت بیاموزدشان

و پاکشان گرداند)) . (83)

و نیز فرمود : ((خدا بر مؤ منان منت نهاد آنگاه که در بین آنها پیامبری از خودشان برانگیخت که آیات او را بر آنها بخواند و پاکشان گرداند و کتاب و حکمت بدانان بیاموزد هر چند پیش از آن در گمراهی آشکار بودند . )) (84) اینک به بیان جریان طبیعی هر یک از این مراحل پرداخته می گوییم :

مرحله اول :

هنگامی که خداوند سبحان فرستادگان خود را به سوی مردم می فرستد مردم با شگفتی و انکار با آنها مواجه می شوند در این هنگام اظهار و ابراز بینات - مورد اشاره در آیه 25 سوره حدید - و ادله و براهین قاطع لازم و ضروری می شود تا صحت گفته های ایشان را ثابت کند .

این بینات و براهین به اشکال مختلف از قبیل معجزات و خوارق عادات یا متوجه ساختن مردم به اندیشه کردن در شگفتیهای آفرینش یا یادآوری ((ایام الله )) و آنچه بر سر گذشتگان آمده یا یادآوری بشارتهایی که رخ می دهند یا ادله و براهین روشن دیگر بوده اند .

این ((بینات )) بسان ضربه روانی نیرومندی بود ناگزیر موجب می شوند عقل حق را باور کند و در برابر آن تسلیم شود و چه بسا بخشی از این بینات را آیاتی که فرستاده خدا بر مردم می خواند بیان می کنند ، چنانکه با قرین ساختن تعلیم کتاب با تلاوت آیات الهی بر مردم در آیات سابق الذکر سوره جمعه ، بقره و آل عمران به این مطلب اشاره شده است .