فصل چهارم : هم مخالفت با حکومت و هم مشارکت در آن
مشارکت جبهه مخالف ، در حکومت
درست است اگر کسانی چون سلمان فارسی ، عمار بن یاسر ، مالک اشتر و . . . را از آن استفاده می کردند . چرا که در آن زمان با حکومت مخالف بودند و از آن استفاده می کردند . چرا که این افراد و نظایر ایشان با استناد به مواضع و گفته های بسیاری که از پیامبر اکرم - صلی الله علیه و آله - دیده و شنیده بودند معتقد بودند به این که بعد از رسول الله - صلی الله علیه و آله و سلم - جانشین آن حضرت ، حق امیرالمؤ منین - علیه الصلاه و السلام - بوده است و دیگران در این امر بدو ظلم و تجاوز کردند و حق او را به غیر او دادند .
ابن ابی الحدید معتزلی حنفی برای ما روایت می کند که (براء بن عازب ) گفته است : چون با ابوبکر به خلافت بیعت شد او را دیده که به همراه عمر ، ابوعبیده و جماعتی به راه افتاده احدی را نمی دیدند مگر آن که او را می زدند و دستش را می کشیدند و به دست ابوبکر می مالیدند تا با او بیعت کند چه بخواهد و چه نخواهد! .
((براء)) می گوید : ((مبهوت و دیوانه وار شروع کردند به دویدن ، تا این که بر در سرای بنی هاشم رسیدم درب را بسته دیدم . . . با رنج درونی خود درنگ کردم و شب هنگام مقداد ، سلمان ، ابوذر ، عباده بن صامت ،
ابوالهیثم بن التیهان ، حذیفه و عمار حذیفه و عمار را دیدم که می خواهند در بین مهاجرین مجددا شورا برگزار کنند)) . (95)
و نصوصی دیگر که مخافت این گروه را با برگرداندن امر خلافت از علی - علیه السلام - به دیگران روشن می سازد .
یک پرسش صریح
در این جا سؤ الی پیش می آید که باید بدان پاسخ داده شود و آن این است که : ما این افراد و همفکران آنها را می بینیم که در چهار چوب همان حکومتی بوده اند . (96) یکی چون عمار ولایت ((کوفه )) را بر عهده می گیرد ، دیگری ، چون سلمان والی ((مدائن )) می شود و کسانی چون مالک اشتر و حذیفه فرماندهی لشگر را بر عهده می گیرند یا در جنگها شرکت می کنند و . . . در حالی که از جمعیت حاکم و طرفداران آنها مراکز و مشاغل حساس را به انحصار خود درآورده و به هیچ وجه اجازه نمی دهند دشمنان حکومت در آن مشاغل و مواضع شرکت کنند و بدانها دست یابند .
حال ، سر و سبب این که این گروه در حکومت شرکت می کرده اند و آنها به این مشارکت تن می داده اند چه بوده است ؟