سلمان فارسی صفحه 54

از ابو عثمان روایت شده که گفته است : سخن و کلام سلمان از شدت اعجمیت (ابهام و عدم فصاحت ) فهمیده نمی شد . او به خشب (چوب )می گفت : ((خشبان )) . ما می گوییم : این سخن صحیح نیست و احتمالا برای کاستن از شاءن و مقام سلمان و به انگیزه های نژادی ساخته و پرداخته شده است به دلیل زیر :

1 - ابن قتیبه گفته است : ((من این حدیث را قبول ندارم )) آنگاه دلیل آورده و گفته : ((پیشتر ، از او کلام می آوردیم که بسان سخن فصیحان عرب بود)) (150) سپس گفته : در لغت ((خشبان )) لغتی نیکو و صحیح است و جمع الجمع ((خشب )) می باشد مانند ((جملان )) و ((سلقان )) که جمع الجمع (( جمل )) و(( سلق )) هستند . (151)

و زمخشری و ابن اثیر هر یک گفته اند : (( من این حدیث را نمی پذیرم چون کلام سلمان همردیف سخن فصیحان است و (( خشبان )) در جمع (( خشب )) صحیح است و شنیده شده . و مانند آن است ((سلقان ))و ((حملان ))که جمع ((سلق ))و ((حمل )) هستند و شاعر گفته است : ((کانهم بجنوب القاع خشبان )) (152) و برای ثبوت و صحت لغتی ، بیش از قیاس آن لغات مشابه و سماع و روایت (استعمال شدن ) دلیل دیگری وجود ندارد )) . (153)

2 - و در روایت امام مالک از زهری از ابوسلمه بن عبد الرحمان گذشت که

: پیامبر بزرگ - صلی الله علیه و آله - در رد سخن قیس بن مطاطیه و حمایت از سلمان ، بلال و صهیب از جمله فرمود : ((پروردگار یکیست ، مادر یکیست و عرب بودن هیچیک از شما از پدر و مادر به او نرسیده بلکه عربیت ، زبان (لغت ) است . پس هر کس به عربی تکلم کند عرب است . (154)

شاید بتوان از این جواب رسول الله - صلی الله علیه و آله - استفاده کرد که سلمان ، بلال و صهیب نیز چون به زبان عربی سخن می گفته اند عرب هستند و بنابراین صحیح نبوده است که ((قیس بن مطاطیه )) در مقابل آنها به عرب بودن خود مباهات کند . پس پیامبر - صلی الله علیه و آله - ادعای برتر بودن عرب بر آنها را از این طریق ابطال نموده است که آنها را نیز عرب محسوب داشته چرا که به زبان عرب تکلم نموده است که آنها را نیز عرب محسوب داشته چرا که به زبان عرب تکلم می کنند . در جمله ((فمن تکلم بالعربیه . . . ))در کلام پیامبر - صلی الله علیه و آله - به این معنا اشاره شده است و از ((فاء)) تفریع که می توان گفت ظاهر در این معنا است استفاده می شود . (155)

3 - چگونه می توان تصور کرد که شخصی همچون سلمان با آن قدرت فهم ، دانش و دقت نظر ، دهها سال در بین جامعه عربی زندگی کند و زبان آنها را یاد نگیرد تا آن جا که از شدت ابهام ، کلامش

فهمیده نشود ؟ چنین امری بسیار عجیب است ! این از شدت فهم می تواند باشد یا از شدت کودنی ؟

4 - پیش از این گذشت که : موقع حفر خندق ، پیامبر - صلی الله علیه و آله - از خداوند سبحان خواست زبان سلمان را ولو به یک بیت شعر بگشاید و خدا زبان او را به گفتن سه بیت شعر گشود . (156)

5 - در ضمن حدیثی راجع به اسلام آوردن سلمان - رضوان الله تعالی علیه - می بینیم آمده است : جبرئیل در دهان سلمان آب دهان انداخت پس از آن سلمان به عربی فصیح سخن گفت . (157)