- مقدمه مترجم 1
- مقدمه مؤ لف 2
- باب اول : مقاطعی از زندگانی سلمان 3
- فصل اول : معرفی سلمان محمدی در چند سطر 3
- سرآغاز 3
- اطلاعات مقدماتی 4
- از ویژگیهای سلمان 6
- درگذشت سلمان 7
- مقام و منزلت سلمان 7
- فصل دوم : اسلام آوردن و آزاد شدن از بردگی 10
- آنچه ما از این ماجرا می فهمیم 10
- داستان اسلام آوردن سلمان 10
- زمان آزاد شدن سلمان 11
- تاریخ آزاد شدن 12
- پاسخ به این اشکالات 13
- چند ایراد در مورد این قرارداد 13
- حدیث آزادی سلمان به نقلی دیگر 15
- روایتی که قابل قبولتر است 16
- چند ایراد و خدشه در این روایت 16
- درخت خرمایی که عمر غرس کرد 17
- نقش ((خلیسه )) در آزاد شدن سلمان 18
- سخن ما 18
- ابوبکر و آزاد شدن سلمان 21
- چرا دروغ می گویند ؟ 21
- سرآغاز 22
- فصل سوم : آگاهی و مسؤ ولیت 22
- توان و تعادل در شخصیت انسان مسلم 24
- زهد واقعی 26
- نجات سبکباران 27
- مقصود از ((صحابی )) از نظر سلمان 31
- مسؤ ولیتها بزرگ 32
- یک پرسش صریح 33
- فصل چهارم : هم مخالفت با حکومت و هم مشارکت در آن 33
- مشارکت جبهه مخالف ، در حکومت 33
- پاسخی روشن 34
- باب دوم : سیاستها و پیامدها 37
- فصل اول : رویاروی زورگویی 37
- سرآغاز 37
- تبعیض نژادی و نقش اراده انسان 38
- اسلام تبعیض نژادی را رد می کند 38
- پیامدهای منفی آشکار 40
- سلمان رویاروی تبعیض نژادی 41
- خاندان بنی عدی در جاهلیت 45
- منافات ((دفاع از سلمان ))با سیاستهای عمر 46
- ازدواج و سیاست تبعیض نژادی 49
- بد سخن گفتن سلمان یک افسانه است 53
- کینه کور 55
- مقدمه ای لازم 56
- فصل دوم : تبعیض نژادی رویدادها و مواضع 56
- انحراف از خط و مسیر اسلام 57
- امویان و سیاست تبعیض نژادی 57
- عذر تراشیدن ، کوشش بی حاصل 58
- تنوع روش تبعیض گرایی 59
- نمونه هایی از تبعیض نژادی در عصر اموی 60
- در عصر عباسیان 65
- جنبه اول : برتر دانستن عرب 67
- فصل سوم : دو سیاست متضاد 67
- خلیفه دوم و سیاست تبعیض نژادی 67
- مشروح سیاستهای خلیفه 69
- جنبه دوم : ستم به غیر عرب 69
- سیاست علی (ع)با غیر عرب 76
- فرزندان علی (ع) به راه او ادامه می دهند 77
- پایه نخست و بنیادین 78
- تحریک کردن یک یهودی مسلمان نما 80
- آثار سیاست عمر بر عرب 81
- از جمله آثار و پیامدهای سیاست عمری 81
- فصل چهارم : تبعیض نژادی ، نتایج آثار 81
- عظمت عمر بن خطاب در میان عرب 83
- آثار این سیاست بر غیر عرب 86
- آثار سیاست علی و آل علی (ع ) 87
- غیر عرب ، پیشتازان علم و فرهنگ 88
- کلام آخر 104
- پی نوشتها 1 105
- پی نوشتها 105
- پی نوشتها 2 117
- پی نوشتها 3 128
27 - هنگامی که حجاج از ساختن ((واسط ))فارغ گشت دستور داد همه ((نبطی )) ها (یعنی عجم ساکن آن ناحیه ) را بیرون کردند و گفت : ((وارد شهر من نشوند که آنها مایه تباهی هستند))(202)
28 - چون ((بسر بن ارطاه ))به صنعاء رسید صد کهنسال از مردم فارس را کشت ؛ زیرا دو پسر عبدالله بن عباس در خانه یکی از زنهای اهل فارس معروف به دختر بزرج پنهان شده بودند . (203)
29 - در رابطه با عنایت و اهتمامی که معاویه در پیروی از سیاست عمر بن خطاب نسبت به عرب مبذول می داشت می بینیم عمرو بن عتبه برادر زاده او) می گوید :
((هرگز عموی من سخنش به درازا نمی کشید مگر
آن که سخن خود را قطع می کرد تا فضلی از عرب بگوید یا درباره آنها سفارش به نیکی بکند))(204)
بزودی در سخن از روی آوردن ((موالی ))به علوم و فراگرفتن آنها شواهد بیشتری را که بر اعمال سیاست تبعیض نژادی دلالت دارند خواهد آمد . به علاوه آنچه که در گفتگو از سیاست خلیفه دوم در این زمینه ذکر خواهیم کرد . باقی می ماند این که اشاره کنیم به این گماردن موالی - و نه عرب - به امر دفاتر محاسباتی و دیوانهای حکومتی توسط بنی امیه با سیاست تبعیض نژادی آنها منافات ندارد ، چرا که ناگزیر و ناچار بودند چنین کنند ؛ زیرا عربها نمی توانستند بنویسند و حساب کنند .
در عصر عباسیان
در روزگار عباسیان تحولاتی سیاسی ، که در پیدایش و جهت دادن به آنها غیر عرب نقش اساسی داشتند ، در ظهور تعصبات قومی و نژادی که گهگاه و به درجات مختلف - از نظر شدت و ضعف - پدید می آمدند تاءثیر روشنی داشته اند . و همزمان با این تحولات برای غیر عرب فرصت و مجال اظهار نظر آزادانه پیرامون مساءله تبعیض نژادی و دفاع از اصل برابری بین مردم فراهم شده بود . اما تبعیض قومی و دیدگاه نژادی در بسیاری از مواضع و مواقع همچنان نقش خود را ایفا می کرد و در بسیاری از تحولات و رویدادها تاءثیر داشت . ما نمی خواهیم تمام کلام را در این باره بیاوریم فقط می خواهیم به یک یا دو مورد که این موضوع به طور واضح و روشنتر آن پیداست
اشاره کنیم و کنکاش همه جانبه را به علاقمندان به این امر واگذار کنیم . پس می گوییم : گذشته از فتنه ها و انقلابات نژادی بسیار زیادی که در این جا و آن جای سرزمین اسلامی به وقوع پیوست می بینیم :
1 - به نظر می رسد سیاست متهم ساختن به کفر و زندقه و در پی آن لزوم قتل ، از عهد بنی امیه آغاز شده و سپس عباسیان به نحو فعالتر و جدی تر آن را پی گیری کرده بنیاد گذاردند . این سیاست ، روش موفقی بوده برای انتقام از دشمنان بدون بر انگیختن هر گونه پیامد منفی علنی حتی این روش ، از این جهت که هیاءت حاکمه را علاقمند به شریعت و در اندیشه امر دین و در پوشش پرهیزگاری و خداپروایی جلوه می داد دارای جنبه مثبت نیز بوده .