سلمان فارسی صفحه 81

بدین ترتیب پدید آورندگان سیاست تبعیض بین مردم در این موقعیت سعی می کنند توانهای خود را به کار گیرند ، زهر خود را بریزند و بر ستون فقرات مسلمانان و اسلام ضربه وارد کنند . تعصب و حمیت عرب را علیه دیگران برانگیزند و برای آنها چنین وانمود می کنند که خطری جدی واقع شده در مقابل دشمنی که خون و خونخواهی مبنای دشمنی با او قرار داده شد و نتیجتا دشمنی با او عداوتی پایدار و ژرف گشت که کسی قادر به فرونشاندن آتش آن و پرهیز از عواقب و تبعات آن نبوده وگر نه با کشته شدن عثمان چه چیز موجب هلاکت عرب و نه مردم دیگر بود ؟ و اگر عثمان مجرم بود و کشته شد چرا با کشته شدن او مردم هلاک می شدند

؟ و اصولا چرا فرزندی از بنی اسرائیل این همه در اندیشه عرب و نگران سرنوشت آنها بوده است ؟ ! .

فصل چهارم : تبعیض نژادی ، نتایج آثار

از جمله آثار و پیامدهای سیاست عمری

سیاست تبعیض نژادی که از آن سخن گفتیم هم نسبت به کسانی که در نتیجه اعمال این سیاست کرامت انسانیشان پایمال و حقوقشان تضییع شد یعنی ((موالی ))و غیر عرب و هم نسبت به بنیانگذار و پیشوای این سیاست خلیفه دوم عمر بن خطاب و کسانی که خط و روش او را ادامه دادند آثار مخصوص به خود داشته است . چنانکه بزودی می بینیم آثار این سیاست نسبت به هر یک از این دسته ، ماهیت و طبیعت ویژه خود را داشته است .

بعلاوه این سیاست آثاری دیگر ، با طبیعت و ماهیتی متمایز ، بر دسته ای سوم داشته . بر کسانی که با این سیاست مقابله کردند و با قدرت و صلابت ، آن را رد کرده محکوم ساختند . یعنی امیرالمؤ منین علی - علیه السلام - و خاندان پاک نهاد او - صلوات الله علیهم اجمعین - و در پی ایشان شیعیان نکوکردار آنها که خط مشی آن حضرات را پی گرفتند و راه ایشان را که همان راه اسلام و ایمان بود پیمودند .

آثار سیاست عمر بر عرب

راجع به آثاری که این سیاست بر عرب که بطور کلی نخستین بهره مندان از این سیاست بودند گذاشت به اختصار گوئیم :

در نتیجه این سیاست ، عرب به بسیاری دست یافت و در هر زمینه ای تقدم و رجحان یافت و هر منبع خیر ، منفعت و پیشرفتی را به خود اختصاص داد ؛ عربی که تا دیروز خواب این را نمی دید که حتی مالک امر خود شود و زمام امر خویشتن را به دست گیرد . و زندگی به

تمام معنا مشقت باری را می گذراند و از عقده حقارت و عقب ماندگی رنج می برد و با ملتها اطراف خود از موضع ناتوانی و نیازمندی و بی چیزی رفتار می کرد . این مردم چون وضعیت ذلت بار خود را با ملک کسروی (فارس ) و جلال و جبروت قیصری (روم ) مقایسه می کردند فاصله بسیار و فرق بزرگی می دیدند . ثری (خاک ) کجا و ثریا کجا ؟ قتاده گفته است :