برگ سبزی اززیارت عاشورا صفحه 57

1- وسائل الشیعه، ج 10، ص 398

2- مصباح المتهجد ص 774

زمان های مختلف، درجات متفاوت داشته است. اوج زمان تقیه را می توان در دوره ی امام کاظم علیه السلام دانست که شاهد سخت ترین اذیت ها نسبت به شیعیان از طبقه ی حاکم هستیم.

بیان مطالب سطح بالاتر پس از امام رضا

ولی از زمان امام رضا علیه السلام تا زمان امام هادی (ع) و امام حسن عسکری (ع)، ائمه به تدریج مطالب سطح بالاتری را برای عموم جامعه بیان کنند و مطالبی که ائمه برای عوام مردم می گفتند سطح بالاتری از معارف اهل بیت را شامل می شد. برای مثال زیارت جامعه ی کبیره از امام هادی علیه السلام، یکی از مطالب خاص است که در این دوران نشر پیداکرده است.

منابع زیارت عاشورا

زیارت عاشورا در دو منبع اصلی و اولیه وارد شده است. یکی کتاب «کامل الزیارت»، از جعفر بن محمد بن قولویه (ابن قولویه) است. مدرک دیگر «مصباح المتهجد» شیخ طوسی است. هر دو از راویان ثقه در شیعه هستند و کتاب های آن ها مورد وثوق شیعه است.

در زمان تقیه اگر نمی تواند به زیارت برود یا به صورت علنی مجلس عزا برپا کند، حداقل کار این است که چون همدیگر را می بینند بگویند: اعظم الله اجورنا بمصاب الحسین وجعلنا و ایاکم من الطالبین بثاره

در هردوی این کتاب ها، سند به یکجا می رسد که به شرح زیر است:

خواندن زیارت عاشورا در حرم سیدالشهدا (ع)

محمد بن اسماعیل بن بزیع عن صالح بن عقبه عن ابیه عقبه بن سمعان عن ابیه جعفر (ع) از امام باقر (ع): «هرکسی امام حسین (ع) را در روز عاشورا زیارت کند و در نزد امام حسین (ع) درحالی که گریان است باقی بماند؛ خدا را ملاقات می کند به