فلسفه زیارت صفحه 34

.

روح شخص زیارت شده تأثیر بسیار زیادی بر روح زیارت کننده می گذارد ، و خیرهای زیادی را متوجه او و ضرورهائی را از او دور می سازد ، و زائر را به مزاج بدن و زیارت شده را به روح مؤثّر در بدن تشبیه می کند ، و روشن است که وقتی مزاج معتدل باشد روح معتدل تری در او حادث می شود ، و این روح چقدر بر مزاج اثر می گذارد ، و به همین جهت است که در مکانهای زیارت نفوس مردم آمادگی بیشتری برای پذیرش عقاید صحیح را دارند . واما فواید معنوی ونفسانی زیارت قبور مثل تذکّر آخرت و اعراض از دنیا پس آنها بسیار زیاد بوده و قابل مقایسه با فواید مادی آن نیست .

در اینجا عین کلام ابن سینا را نقل می کنیم : «ثمّ الغرض من الدعاء والزیاره انّ النفوس الزائره المتصله بالبدن الغیر المفارقه تستمد من تلک النفوس المزوره جلبَ خیر أو دفعَ ضرّ وأذیً ، فینخرط کلّها فی سلک الاستعداد والاستمداد لتلک الصور المطلوبه . فلابدّ أنّ النفوس المزوره لمشابهتها العقولَ ومجاورتها لها تؤثّر تأثیراً عظیماً وتمد إمداداً تامّاً بحسب اختلاف الأحوال . وهی إمّا جسمانیه أو نفسانیه :

أمّا الجسمانیه فمثل مزاج البدن ، فإنّه إذا کان علی حاله معتدله فی الطبیعه والفطره فإنّه یحدث فیه الروح الذی یؤثّر فی تجاویف الدماغ ، وهو آله النفس الناطقه ، فحینئذ یکون الاستعداد والاستمداد علی أحسن ما یمکن أن یکون ، لا سیما إذا أضیف إلیها قوه النفس وشرفها . وأیضاً مثل المواضع التی تجتمع فیها أبدان

الزوّار والمزورین ، فإنّ فیها تکون الأذهان أکثر صفاءً ، والخواطر أشدّ جمعاً ، والنفوس أحسن

استعداداً کزیاره بیت الله تعالی ، واجتماع العقائد علی أنّه الموضع الذی یزدلف به إلی الحضره الربوبیه ویتقرّب به إلی الجهه المعدّه للآلهیه ، وفیه حکم عجیبه فی خلاص النفوس من العذاب الأدنی دون العذاب الأکبر .

وأمّا النفسانیه فمثل الإعراض عن متاع الدنیا وطیباتها واجتناب الشواغل والعوائق ، وانصراف الفکر إلی قدس الجبروت والاستدامه بشروق نور الله تعالی فی السرّ لانکشاف الغمّ المتصل بالنفس الناطقه، فهدانا الله وإیّاک إلی تخلیص النفس من شوائب هذا العالم المعرض للزوال ، إنّه لما یرید قدیر خبیر»(1).

ضمناً از فصل 16و17 نمط 9 اشارات نیز می توان برای مسأله زیارت قبور از کلام شیخ استفاده نمود . به این تقریر که شخص زائر می تواند سرّ خود را همانند آینه ای در برابر روح شخص زیارت شده قرار دهد و کاملاً خود را فراموش کند ، در این صورت لذتهای معنوی و حقیقی در سرّ او نقش خواهد بست(2).

3 شیخ شهاب الدین سهروردی : وی در «حکمه الاشراق» در وصف کسانی که سیر الی الله دارند گوید : «اینان با خلوص نیت و صبر درب خانه های نور را می کوبند و فرشتگان با تحفه های ملکوتی از آنان استقبال می کنند ... خود از نور خدا بهره برده و به افراد پایین نیز بهره میرسانند»(1). محمد شریف نظام الدین احمد بن هروی در ترجمه و شرح کلام شیخ اشراق گوید : «یعنی از آن نفوس کاملان که به آن مراتب عقلیه عروج نمودهاند انوار واشراقات بر نفوس ناقصان فایض می شود