فلسفه زیارت صفحه 36

مقدمه سوم : ارتباط روح

و بدن ارتباط عاشقانه است و پس از مرگ فوراً این ارتباط قطع نمی شود .

پس از این سه مقدمه گوید : وقتی انسان نزد قبری می رود روح زائر با آن تربت و خاک قبر ارتباط پیدا می کند ، و چون روح میت نیز با آن تربت ارتباط دارد در این هنگام این دو روح با یکدیگر ملاقات نموده و مثل دو آینه متقابل می باشند که شعاع و نور از هر کدام به دیگری سرایت می کند و علوم و اخلاق و معارف هر کدام به دیگری می رسد. به این جهت زیارت قبور هم برای زائر مفید است و هم برای زیارت شده» .

اینجا عین کلام فخر رازی را نقل می کنیم :

«الفصل الثامن عشر فی بیان کیفیه الانتفاع بزیاره الموتی والقبور : سألنی بعض أکابر الملوک عن هذه المسأله ، وهو الملک : «محمد بن سام بن الحسین الغوری» وکان رجلاً حسن السیره ، مرضیّ الطریقه ، شدید المیل إلی العلماء ، قویّ الرغبه فی مجالسه أهل الدین والعقل، فکتبت له فیه رساله ، وأنا أذکر ههنا ملخّص ذلک الکلام ، فأقول : الکلام فیه مبنیّ علی مقدمات :

المقدمه الاُولی : أنّا قد دللنا علی أنّ النفوس البشریه باقیه بعد مفارقه الأبدان .

والمقدمه الثانیه : أنّ تلک النفوس التی فارقت أبدانها أقوی من هذه النفوس المتعلقه بالأبدان من بعض الوجوه ، وهذه النفوس أقوی من تلک من وجه آخر . أمّا أنّ النفوس المفارقه أقوی من هذه النفوس من بعض الوجوه فهو : أنّ تلک النفوس لمّا فارقت أبدانها فقد زال الغطاء والوطاء وانکشف لها عالَم الغیب واسرار منازل الآخره

، فصارت العلوم التی کانت برهانیه عند التعلق بالأبدان ضروریه بعد مفارقه الأبدان . وکانت تلک النفوس الروحانیه حین کانت النفوس بدنیه کانت تحت غبار و بخار ، فلمّا زال البدن أشرقت تلک النقوش وتجلّت و تلألأت ، فحصل للنفوس المفارقه عن الأبدان بهذا الطریق نوع من الکمال .