فلسفه زیارت صفحه 74

فخر رازی ذیل این آیه شریفه در تفسیر خود بصورت مفصل به بحث از آن نپرداخته است ، ولی در تفسیر سوره والفجر گوید : «انّ اللارواح الشریفه القدسیه تکون کالمرایا المصقوله ، فإذا انضم بعضها إلی البعض حصلت فیما بینها حاله شبیهه بالحاله الحاصله عند تقابل المرایا المصقوله من انعکاس الأشعه من بعضها علی بعض ، فیظهر فی کلّ واحد منها ما ظهر فی کلّها

، وبالجمله فیکون ذلک الانضمام سبباً لتکامل تلک السعادات ، وتعاظم تلک الدرجات الروحانیه ، وهذا هو المراد من قوله تعالی (وأمّا إن کان من أصحاب الیمین فسلام لک من أصحاب الیمین)(2) وذلک هو السعاده الروحانیه»(3).

یعنی روحهای شریف قدسی مثل آینه های صیقلی می باشند ، بطوری که وقتی بعضی از آنها ضمیمه به بعض دیگر شود حالتی شبیه آینه های متقابل پدید می آید ، که شعاع از هر کدام به دیگری سرایت می کند پس در هر کدام ظاهر می شود همه آنچه در دیگری ظاهر شده است . خلاصه آنکه این انضمام سبب تکامل آن سعادتها شده و درجات روحانی هر کدام بالا می رود و همین مقصود از آیه شریفه (وأمّا إن کان من أصحاب الیمین فسلام لک من أصحاب الیمین)(1) «پس اگر از اصحاب یمین باشد پس درود اصحاب الیمین بر تو باد» می باشد و این همان سعادت روحانی است .

پاورقی

(1) رجوع شود به «تفسیر ابو الفتوح رازی» ج11 ، ص29 ; «الجامع لاحکام القرآن» ج17، ص233 ; «التفسیر الکبیر» ج29 ، ص202 .
(2) سوره واقعه : آیه 90و91 .
(3) «التفسیر الکبیر» ج31 ، ص179 .

الثالث : انّ النفس المفارقه قد حصل ...

سومین فایدهای که فخر رازی ذکر کرده این است که : نفس مزور (میت) مفارق از ماده است ، ونفس زائر مقارن ماده می باشد . وهرکدام از این دو نفس از جهتی کاملتر از دیگری میباشد .