سفرهای زیارتی در فرهنگ مردم صفحه 90

اهالی با نظم و ترتیب خاصّی به زیارت عتبات عالیات مشرف می‌شدند. در فصلی معین، در بیرون شهر چند چادر برپا می‌کردند و دو نفر چاووش‌خوان سوار بر اسب می‌شدند، بیرق در دست گرفته، در کوی و برزن به راه می‌افتادند و چاووشی می‌خواندند. در این هنگام برخی اشخاص جلو آمده و بیرق را می‌بوسیدند و به آن طرف پل دزفول که چادرهای قافله برپا شده بود، برای نام‌نویسی می‌رفتند؛ آنگاه پس از تعیین تعداد زوّار، روز حرکت اعلام می‌شد.» (1) بنابراین، چاووش‌خوان‌ها، معمولًا از میان افراد سید و خوش صدای محل و گاهی نیز مداح یا روحانی محل انتخاب می‌شد. این افراد به صورت رایگان و برای رضای خدا و در موارد نادر، با دریافت وجه (2)، جنس یا هزینه مسافرت، به این کار مبادرت می‌ورزیدند.

تهمینه اجلالی می‌گوید: «در طول سفر، تمام زائرین زیر نظر چاووش هستند و هزینه مسافرت چاووش بر عهده زائرین است. علاوه بر این، هر یک از زائرین، مبلغی را برای زحمتی که چاووش می‌کشد، به وی می‌دهند.» (3)

1- محمد رشیدیان، دزفول، 1351
2- چاووش‌خوان، یعنی کسی که اشعار مذهبی می‌خواند، زائر را تا چند صد متری همراهی می‌کند و در برابر اشعار خوانده شده، پول می‌گیرد(فرخ مظفریان، صیقلوندان، صومعه‌سرا، 1357)
3- تهمینه اجلالی، ساوجبلاغ، طالقان، 1346