زیارتگاه های اهل بیت علیهم السلام جایگاه تعظیم شعائر الهی صفحه 116

است؛ او در حالی که سوار بر مرکبی بود، برای نجات موسی (علیه السلام) و بنی اسرائیل از دست فرعون و سپاهیانش و راهنمایی آنها برای عبور از یک طرف شهر به طرف دیگر فرود آمد. او بر مرکبی از جنس نور سوار بود و سامری که از یاران ویژه حضرت موسی (علیه السلام) بود، دید که مرکب جبرئیل (علیه السلام) هرجا که پا می گذارد، در جای پایش یک گیاه می روید. با مشاهده این صحنه، سامری قسمتی از خاک جای سم مرکب جبرئیل (علیه السلام) را برداشت و آن را در گوساله ای که ساخته بود قرار داد و در اثر آن، از گوساله صدا خارج می شد.

جریان سامری و گوساله در روایات شیعه و سنی

در تفسیر قمی از امام باقر (علیه السلام) نقل شده است:

سامری در روزی که خدا فرعون و یارانش را غرق کرد، پیش روی موسی (علیه السلام) ایستاده بود؛ به جبرئیل (علیه السلام) که بر اسب ماده ای سوار بود و هرجا که مرکبش قدم می گذارد، به حرکت در می آمد، نظاره کرد. سامری که از بهترین یاران موسی (علیه السلام) بود، در این امر تأملی کرد و کمی از خاک مرکب جبرئیل (علیه السلام) را برداشت و آن را در کیسه ای قرار داده، نزد خود نگاه داشت. او گاهی به آن خاک، بر بنی اسرائیل تفاخر می کرد. زمانی که شیطان سراغ آنان آمد و گوساله را ساختند، شیطان به سامری گفت، خاکی را که با خود داری بده؛ سامری آن را آورد و شیطان آن را در شکم گوساله ساخته شده قرار داد؛ سپس زمانی که خاک در آن قرار گرفت، صدایی از آن درآمد و حرکت کرد.(1)

در جامع طبری آمده: «سخن سامری که می گوید:(فَقَبَضْتُ قَبْضَهً مِنْ أَثَرِ الرَّسُولِ) ؛ «من قسمتی از آثار رسول [و فرستاده خدا] را گرفتم»، یعنی قسمتی از اثر سم اسب جبرئیل (علیه السلام) را برگرفتم». سپس روایتی از ابن عباس را نقل می کند:

هنگامی که بنی اسرائیل آنچه از آل فرعون باقی بود را به آتش انداختند و شکستند، سامری اثر اسب جبرئیل (علیه السلام) را دید و مقداری از خاک نعلش را برگرفت؛ سپس رو به آتش کرد وآن را