زیارتگاه های اهل بیت علیهم السلام جایگاه تعظیم شعائر الهی صفحه 128

آسمان ها و زمین بوده و در جای جای ارکان هستی حضور دارند. فرشتگان تدبیر و اداره شئون آسمان ها و زمین را بر عهده دارند و این نورهای پنج گانه، همان اسم هایی هستند که خدا به آدم (علیه السلام) تعلیم داد و فرشتگان هیچ اطلاعی از آن نام ها نداشتند. این حضرت آدم (علیه السلام) بود که آنها را از آن نام ها باخبر ساخت؛ زیرا خداوند از آن نام ها به غیب آسمان ها و زمین تعبیر کرد.(1) این تعبیر در روایات فریقین نیز آمده است.(2)

اگر این نام ها از جنس عالم آسمان ها و زمین بودند، فرشتگان باید آنها را می شناختند. از این نکته آشکار می شود، نام هایی که حضرت آدم (علیه السلام) آنها را می دانست و فرشتگان آن را نمی دانستند، مخلوقاتی بودند که به آسمان ها و زمین احاطه داشتند و این معنا بر انوار پنج گانه در سوره نور نیز انطباق پذیر است.

این یک نمونه از انواع ارتباط میان آیات قرآنی است؛ به گونه ای که نورهای پنج گانه پیش گفته در سوره نور، همان نام هایی هستند که بر فرشتگان مخفی بودند؛ درحالی که خدا آنها را به آدم (علیه السلام) آموخته بود. ضمن اینکه آنها آن گونه که در ادامه بیان خواهیم کرد، موجودات زنده عاقل و با درک از عالم نور بودند؛ زیرا در سوره بقره از ایشان با ضمیر «هم» و اسم اشاره «هولاء» تعبیر کرده و این دو لفظ نیز درباره موجودهای بی جان استفاده نمی شود.

از استعمال این الفاظ، این گونه برداشت می شود که وجود مخلوقات پنج گانه، نوری محیط بر آسمان و زمین و برتر از فرشتگان هستند که فرشتگان نیز به آنها علمی ندارند؛ بلکه خداوند آدم (علیه السلام) را به خاطر نور اینان بر تمام مخلوقاتش - با اینکه فرشتگان مقربی چون جبرئیل، میکائیل، اسرافیل و عزرائیل (علیهم السلام) میانشان بود - برتری داد و آدم (علیه السلام) به خاطر این نورها، استحقاق مقام خلافت اللهی را پیدا کرد و تمام فرشتگان به او سجده کردند.