میثاق منتظران: شرحی بر زیارت آل یس جلد 1 صفحه 88

گردد یا به شخصی نسبت داده شود، یکی از دو مفهوم ازآن بدست می آید:

اوّل: ثبوت و اختصاص شی ء مورد نظر به مضاف إلیه، که دیگری در آن نسبت شریک نیست، چنانکه گویند: این پیراهن حقّ علی است، یعنی به او اختصاص دارد و برای او ثابت است که شخص دیگری در آن پیراهن سهم و بهره ای ندارد، و نیز در مقام نفی گویند: حقّ فلانی نبود که او را بزنند، یعنی: چنین کیفری برای او ثابت نیست.

دوم: ثبوت و لزوم حکم برای مضاف إلیه، هر چند که دیگری هم در آن شریک باشد، چنانکه گویند: حقّ فلانی است که احترام گردد، یعنی: احترام او لازم و واجب است، گرچه دیگران نیز در این حکم با او شریک هستند و احترام آنها هم واجب و لازم است.(1)

در این عبارت کلمه حق به خداوند اضافه شده است، و حقّ بزرگ خداوند بر بندگان، اطاعت و فرمان برداری همه جانبه از او است که هرگز برای او شریک و انبازی قرار ندهند و نافرمانی او نکنند و در برابر دستورات او تسلیم باشند.

امام زین العابدین علیه السلام در این باره چنین فرموده است: «فَأَمّا حَقُّ اللّه ِ الأَکْبَرِ عَلَیْکَ فَأَنْ تَعْبُدَهُ لا تُشْرِکَ بِهِ شَیْئا، فَإِذا فَعَلْتَ ذلِکَ بِإِخْلاصٍ جَعَلَ لَکَ عَلی نَفْسِهِ أَنْ یَکْفِیَکَ أَمْرَ الدُّنْیا وَالآخِرَهِ، وَیَحفَظَ لَکَ ما تُحِبُّ مِنْهُما(2)؛ پس حقّ بزرگ خداوند بر تو آن است که او را پرستش کنی، به هیچ وجه به او شرک نورزی، که هرگاه با خلوص نیّت چنین کنی، خداوند برای تو بر خودش لازم می نماید که امر دنیا و آخرت تو را کفایت کند و هر خواسته ای که نسبت به آنها داری برآورده سازد».

سایر حقوق بی شمار خداوند بر بندگان از شاخه های همین حق است، چون خداوند در تمامی شؤون فکری و عملی انسان حقوقی دارد که