است.
رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله می فرمودند:«کلّ أمر ذی بال لا یبدأ فیه بحمد اللّه فهو اقطع» (1)هرکار پسندیده ای که با حمد پروردگار شروع نشود ناقص خواهد بود.
امیر المؤمنین علیه السّلام به خدای خویش عرض می کرد:
«الحمد للّه الّذی جعل الحمد مفتاحا لذکره و سببا للمزید من فضله». (2)
حمد مخصوص خداوندی است که حمد را کلید ذکر و یاد خویش نمود و آن را وسیله ای برای ازدیاد فضلش قرار داد.
مراتب حمد
نکته قابل توجه آنکه چون حمد برای غیر خدا جایز نیست بنابراین بازگشت هرنوع حمد در هرلفظ به خداوند است.
چنانکه همان بزرگوار می فرمود:«لا یحمد حامد الاّ ربّه». (3)هیچ حمدکننده ای حمد نمی کند مگر پروردگار خود را.
و نیز همان گرامی در روز جمعه خطبه ای ایراد فرمود که نخست گفت:«الحمد للّه احقّ من خشی و حمد». (4)حمد مخصوص خداوندی است که سزاوارترین کس است برای خوف و خشیت از او و سپاس بر نعماتش.
1- .درّ المنشور سیوطی،ج 1،ص 10.
2- .شرح ابن ابی الحدید،ج 9،ص 209.
3- .بحار،ج 70،ص 12.
4- .همان.