ذکر ، سرود هستی : تبیینی بر بزرگی ، آثار ، مراتب ، انواع ، شرایط ، اسباب و موانع ذکر صفحه 53

خداوند متعال فرمود: «در برابر مردم ریا می کنند و جز اندکْ خدای را یاد نمی کنند».

مراتبِ کثرت ذکر و کمترین مرتبه ی آن

از آن جا که کثرت، دارای مراتب است گاهی راویان در صدد پرسیدن پایین ترین مرتبه ی آن بوده اند. در کتاب قُربُ الإسناد در روایت معتبری آمده است که راوی از امام صادق - علیه السلام - پرسید:

مَا أَدْنَی الذِّکْرِ الْکَثِیرِ؟؛

کمترین حدِّ ذکر کثیر چیست؟

امام - علیه السلام - در جواب فرمودند:

التَّسْبِیحُ فِی دُبُرِ کُلِّ صَلَاهٍ ثَلَاثِینَ مَرَّه؛(1)

سی مرتبه تسبیح بعد از هر نمازی.

و این تعداد بر مطلق تسبیح هرچند به گفتن سی مرتبه سبحان الله منطبق می شود؛ گرچه در صحیحه ی ابی بصیر آمده است:

یَقُولُ أَحَدُکُمْ إِذَا فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ «سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ» ثَلَاثِینَ مَرَّهً؛(2)