- اشاره 1
- ذکر، برترین هدیه ی آسمانی 1
- پرسش و پاسخی 4
- احتراز از یک انحراف 6
- یاد خدا و آرامش دل ها 11
- اشاره 11
- جریانِ آرامشِ ناشی از یاد خدا در مقیاس خُرد و کلان 18
- اشاره 22
- اضطراب و سختیِ غفلت از یاد خدا 22
- اضطراب و سختیِ غفلت از یاد خدا در مقیاسِ کلان 24
- پی آمد غفلت از خدا، عدمِ توجّهِ به خدا در محاسبات و آثار آن 26
- اشاره 28
- رابطه ی متقابل یاد خدا و دوری از تباهی 28
- تلاشِ شیطان برای غفلت از یاد خدا 32
- یاد خدا و یاد انسان 35
- خدا فراموشی و خود فراموشی 41
- اشاره 41
- مقصود از خودفراموشی 42
- لزوم کثرت و تداوم در ذکر 46
- اشاره 46
- اندک بودن ذکر به معنای خاصّ از صفات منافقین 52
- مراتبِ کثرت ذکر و کمترین مرتبه ی آن 53
- تبیینی از امام صادق - علیه السلام - در کثرت ذکر و نمونه ی برتر آن 56
- اشاره 56
- ارائه ی نمونه ی تامّ در ذکر کثیر 62
- یک تذکّر و هشدار 66
- وابسته بودنِ پایداری و اثرگذاری ذکر به ولایت اهل بیت: 71
- مراتب یاد خدا 80
- اشاره 80
- پرسش و پاسخی 83
- تلازم در مراتب ذکر 86
- اشاره 86
- حقیقتِ ذکر و یاد قلبی 91
- نیکو بودن یاد خدا در هر مورد و هر حال و توصیه به آن در موارد خاصّ 93
- اشاره 93
- یاد خداوند متعال در موارد خاصّ 98
- سفارش به ذکر در زمان های خاصّ 101
- اشاره 101
- عنایت به ذکر در صبحگاهان و شامگاهان در روایات 105
- کیفیّت صوت در ذکر 113
- اشاره 113
- ذکر نهان و آثار آن 115
- مطلوب بودن ذکر و مانند آن با صدای بلند در برخی موارد 121
- اشاره 125
- اسباب ذکر 125
- ملازمه ی ایمان و محبّت به خداوند و لزومِ چیرگیِ آن بر تمام دوستی ها 128
- موانع ذکر 132
- اشاره 132
- برخی موانعِ ذکر در روایات 135
- 1. پیروی شهوت 135
- 2. آرزوهای بی جا 135
- 3. درخواست های چشم 135
- اشاره 135
- 5. غِنا 136
- 6. آلات طَرَب مثل تار و طنبور 136
- 4. اشتغال به سخن درباره ی مردم 136
- 7. عدم عمل به علم 137
- 9. غرور فرمانروایی 137
- 8. پرخوری 137
- اشاره 139
- دیگر آثار ذکر 139
- 1. نورانی شدن دل و روشنیِ باطن 140
- 3. نزول رحمت 142
- 2. شادمانی و نیروگرفتنِ جان 142
- 5. نیکوشدنِ کردار در نهان و آشکار 143
- 4. پیروزی در امور 143
- 6. امان از صاعقه 143
- 8. رهایی از آتش 145
- 9. سبب تعلّق خیر 145
- 7. امان از نفاق 145
- 10. دارای زمزمه در زیر عرش 146
- اشاره 147
- ادبِ یاد خدا 147
- ملازمه ی ذکر و اشتیاق به لقای پروردگار 149
- ادبِ ظاهر در یاد خدای متعال 151
- مراتب فضیلت در اذکار، و تفاوت آثار آن ها 154
- برترین ذکر 158
- اشاره 158
- برخی دیگر از ذکرهای برتر 165
- اسمای الهی و توقیفیّت آن ها 169
- اشاره 169
- توقیفیّت و توفیقیّتِ اسمای الهی 171
- اشاره 175
- اسماء الله و اسم اعظم 175
- اسم اعظم الهی 181
- رسول اکرم - صلی الله علیه و آله و سلم - و ائمّه: نمونه ی عینیِ اسم اعظم 185
- تجلّیِ اسم اعظم در اولیای الهی و شرطیّت بقای قابلیّت 187
- چند روایت در تبیین اسم اعظم 189
احد من عباده فریضه الا جعل الله له حدّاً معلوماً تنتهی الیه و عذّر اهلها فی سائر الاحوال الا الذکر فانّه لم یجعل له حداً معلوماً ینتهی الیه.
بعض از محقّقین گفته اند: همانا خداوند بر هیچ یک از بندگانش فریضه ای را واجب نکرده مگر آن که برای آن حدّی را که بدان حدّ پایان می یابد قرار داده است و موظّفین به آن فریضه را در سایر احوال معذور داشته است مگر ذکر که همانا برای آن محدوده ی معلومی که بدان ختم شود قرار نداده است.
همان طور که ملاحظه می کنید بسیار واضح است که مطلب بلکه عبارت فوق، وام گرفته از حدیث امام صادق - علیه السلام - است امّا خصلت های آنان اجازه ی تصریح به نام امام - علیه السلام - نداده است.
و نتیجه ی همین گونه خصلت هاست که نکته ی منقول از امام صادق - علیه السلام - و زینب کبری - سلام الله علیها - درباره ی حمدکنندگان خداوند که موردِ دعای تمام گویندگانِ «سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ» می باشند، بدونِ اسناد به گوینده ی آن آورده می شود(1)، یا سخنِ حضرت - علیه السلام - به شقیق بلخی(2) یا
1- در کتاب شریف کافی، ج 2، ص503 از امام صادق - علیه السلام - آمده است: «أحْمَدِ اللَّهَ فَإِنَّهُ لَا یَبْقَی أَحَدٌ یُصَلِّی إِلَّا دَعَا لَکَ یَقُولُ: خداوند را حمد کن که در این صورت، هیچ نمازگزاری نیست مگر این که دعا می کند برای تو با گفتنِ: سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ؛ خداوند بپذیرد سخن کسی را که او را ستایش کند»؛ و در بلاغات النساء، ص62 آمده است: «کانَتْ زَینَبُ بِنْتُ عَلِیٍّ تَقُولُ: مَنْ أرادَ أنْ یَکُونَ الخَلْقُ شُفَعاءَهُ إلَی اللهِ فَلْیَحْمَدْهُ، أ لَمْ تَسْمَعْ إلَی قَولِهِمْ: «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ»...؛ حضرت زینب کبری - سلام الله علیها - می فرمود: هرکس می خواهد که خلائق، شفیعان او در نزد خداوند باشند پس حمد کند خداوند را؛ آیا گوش فرا نداده ای به گفته ی ایشان که: «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ».
2- ر.ک. کتاب شُکر، سرود آسمانی (از مؤلّف)، ص26.