شرح دعای مکارم الاخلاق صفحه 141

«ای مردم! بر شما باد به جماعت (حق). و هشدار، که به تفرقه گرفتار مشوید.»

حضرتش با تشبیهی زیبا سرنوشت انسانی را که راه جدایی از جمع را پیش گرفته و در وادی زندگی به تنهایی طی طریق می نماید، همانند گوسفندی می شمارد که از گله جدا شده است. آن سان که این گوسپند خوراک گرگ می شود، آن انسان هم طعمه ی شیطان خواهد شد و سرانجام ابلیس او را خواهد ربود.(1)

حضرتش این امر را تا بدان جا مهم می شمارد که می فرماید:

«مَن خَرَجَ مِن الجَماعَه قید شبر، فقد خلع ربقه الإسلام مِن عُنقه»(2)

«کسسسسی که از جماعت (حق) به اندازه یک وجب دور شود، قید اسلام را از گردن خود جدا کرده است.»

آن گاه که فردی به خود اجازه می دهد حتّی یک وجب از جامعه فاصله گرفته و راه خود را جدا سازد، گویی که تعهّد اسلامیت را از عهده ی خویش خارج ساخته است.

روایات در این باره فراوان است؛ امّا باید به این نکته ی مهمّ توجّه داشت که منظور اصلی از این جماعت چیست؟ آیا این تعابیر گویای آن است که به مصداق «خواهی نشوی رسوا همرنگ جماعت شو» باید با هر جمع و جماعتی همراه شد؟ آیا این هشدارها نکوهش از جداشدن از هر جامعه و جمعیّتی را در بر دارد و یا واقعیّت امر، چیز دیگری است؟

روشن است که با وجود آیاتی نظیر (أکثرهُم لایعقِلُون)، (أکثرهُم لایَشکُرون)، (أکثرهُم لایَعلَمُون)، (أکثرهُم لایَشعَرون) و ده ها تعبیر نظیر آن، هرگز مراد از این التزام به اجتماع، همراه شدن با اکثریّت مردم، بی توجّه به فهم و دین و منطق و گرایش های آنان نیست؛ زیرا که اساسآ چنین گرایشی نوعی نقض غرض در ساحت ادیان است.

برای پیش گیری از تفصیل در این باب، به ذکر دو روایت از رسول خدا صلی الله علیه و آله در این زمینه مبادرت می ورزیم تا مشخّص شود که این جامعه گرایی در منطق حضرتش چگونه تفسیر شده است و آیا می توان مطلقِ پای بندی به جامعه را بی توجّه به شرایط و ویژگی های آن جامعه ارزشی اسلامی نام نهاد.

«سُئل رسُول الله صلی الله علیه و آله و سلم عَن جماعه امته؟ فَقالَ جماعهُ أُمَّتی أهل الحق وَ إن قلّوا.»(3)

«از رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسیدند: که جماعت امّتش یعنی چه؟ فرمود : جماعت امّت من، اهل حق اند، گرچه اندک شمار باشند.»

توضیح آن که این روایت از حضرت صادق علیه السلام نقل شده است.

«قیل لِرَسُول الله 9: ما جَماعَه أمتک؟ قالَ: مَن کانَ عَلَی الحَقّ وَ إنْ کانُوا عشرَه.»(4)

1- همان: 2435.
2- همان: 2436.
3- بحارالأنوار :2 265، ح 21.
4- همان: 266.